Sam Ghandchiسام قندچي ترقی خواهی در عصر کنونی-جزوه ی دوم
سام قندچی
http://www.ghandchi.com/3909-progressiveness-booklet2.htm

Progressiveness in the Present Epoch-Second Booklet
http://www.ghandchi.com/3909-progressiveness-booklet2-english.htm

مطلب مرتبط: ترقی خواهی در عصر کنونی-جزوه ی اول

 

ترقي خواهي در عصر کنوني-جزوه دوم  

 

بیش از 36 سال پیش در سال 1363 (1984)، جزوه ای تحت عنوان «ترقی خواهی در عصر کنونی» نوشتم، و از نوامبر 1987 تا ژانویه 1988 در نشریه ی ایران تایمز واشنگتن، انتشار یافت، و بعد هم مبانی علمی بحث در رساله ای تحت عنوان «ابزار هوشمند: شالوده ی تمدنی نوین»، در ژورنال هوش مصنوعی در پاییز 1985، منتشر شد، و از نظر اقتصادی نیز در رساله ای تحت عنوان «یک تئوری ارزش ویژه»، در سال 1989 موضوع در عمق بیشتری باز شد. شش ماه پیش در مطلبی تحت عنوان «بزودی: ضمیمه ی پلاتفرم حزب آینده نگر»، درباره آنهایی که طی نیم قرن اخیر در این تلاشها یار و یاورم بودند، توضیح دادم و برای همه ی آن دوستان بهترین آرزوها را دارم. آنچه در اولین جزوه، مورد بررسی قرار گرفت به شرح زیر بود:

 

1. دیدگاههای روشنفکران ایران در زمان انقلاب 57

2. برخورد گروه بندی های سیاسی مختلف با ترقی خواهی

3. کلاً ترقی و پیشرفت در عرصه ی اعتقادات

4. بحث کوتاهی در مورد صوفیگری در ایران در رابطه با اندیشه ی ترقی

5. آینده نگری مدرن و سه نوع اصلی آن یعنی آینده نگری تحلیلی، نظری و مشارکتی

6. شکل گیری تمدن جدید و واکنش جریانات ارتجاعی به آن، از جمله، از یکسو، جریان کوکلاکس کلانهای اسلامی در خاورمیانه و نقاط دیگر جهان، و از سوی دیگر، جنبش عصر جدید در سالهای پایانی قرن بیستم در آمریکا که شوربختانه توسط آینده نگر مشهوری بنام مریلین فرگوسن در آنزمان حمایت می شد.

 

در آن سالها در محافل روشنفکریِ نه تنها ایران، بلکه در همین آمریکا نیز نوعی دوری جستن از «ترقی خواهی» متدوال شده بود که نسبیت فرهنگی را اشاعه می دادند، در حالیکه امروز یک فراکسیون اصلی در حزب دموکرات آمریکا، خود را «پروگرسیو» می خواند! متأسفانه هیچگاه در 35 سال گذشته فرصت آنرا پیدا نکردم که جزوه ی اول این مطلب را به زبان انگلیسی ترجمه کنم و متن انگلیسی آن مطلب نیز فقط بیان همین است که جزوه ی اول «ترقی خواهی در عصر کنونی»، فقط به زبان فارسی وجود دارد و البته بحث دیدگاه مورد نظر، به انگلیسی و فارسی، در نوشتاری تحت عنوان «یک دیدگاه آینده نگر» و همچنین در کتاب «ایران آینده نگر» دنبال شد. اما آنچه در این دومین جزوه ی «ترقی خواهی در عصر کنونی» مورد نظر نگارنده است، بررسی «راهکارهای» مترقی در ایران و جهان در قرن بیست و یکم است که می توان آنها را نه تنها نتیجه ای از تجربه ی تاریخی بشریت، بلکه ناشی از واقعیت شکل گیری ثروت و عدالت در دنیای امروز، و مباحثی نظیر درآمد آلترناتیو و بویژه «فراوانی» دانست که به تفصیل بعنوان اساس راهکار دستیابی به عدالت اجتماعی در «ضمیمه ی 2020 پلاتفرم حزب آینده نگر» مورد بحث قرار گرفته، و کلاً پارادیمهای نوین، و مهمتر اینکه در قرن بیست و یکم اساس موجودیت خود انسان در حال تغییر ماهوی است که در آینده نگری کرزوایلی در جزئیات علمی تدوین شده، آنچه در کتاب «آینده نگر: نوروز بشریت در قرن بیست و یکم: واریانت جدید برای تأمین نیازهای بشر» به تفصیل مورد بحث صاحب این قلم، قرار گرفته است.

 

همانطور که در جزوه ی اول بحث شد، نه تنها نوعی دیدگاه ترقی و تکامل را در نوشته های ارسطو و پس از وی، بویژه در آثار لوکریتوس، متفکر رومی که در سالهای 99 تا 55 قبل از میلاد زندگی می کرد، می توان دید، بلکه در جوامع غربی حتى "مفهوم بشریت نیز، بموازات مفهوم ترقى، پروگرس، شکل گرفته و خود اصطلاح بشریت، نخستین بار در قرن دوم میلادى، یعنى در زمان تدوین اولین قوانین مدون روم، بکار برده شده است." اما دیدگاهها و اندیشه های گوناگون ترقی خواهانه در اروپا که بویژه بعد از قرون وسطی مطرح می شوند، همان 40 سال پیش در دو رساله، اولی تحت عنوان «اندیشه مارکسیستی و مونیسم -یکتا گرائی»، و دومی تحت عنوان «پلورالیسم در اندیشه غرب - کثرت گرائی»، مورد بحث قرار گرفتند.

 

اولین جایی که این دیدگاههای ترقی خواهانه بطور جدی در یک تحول سیاسی مطرح و به اجرا گذاشته شدند، انقلاب 1775 آمریکا بود که سکولار دموکراسی را بعنوان پلاتفرم نظری خود برگزید، به رغم آنکه بنیانگذاران آمریکا نظیر جفرسون با دیدگاههای سوسیالیستی نظیر نظرات توماس مور که سه قرن پیش از انقلاب آمریکا به قیمت خون او در بریتانیا مطرح شده بود، آشنایی داشتند. در واقع جایی که نخستین بار در یک تحول بزرگ اجتماعی دیدگاههای سوسیالیستی مطرح می شوند 14 سال بعد از انقلاب آمریکا، در انقلاب کبیر فرانسه است که حضور ژاکوبینها، در آن انقلاب، بسیار پررنگ است. به هر حال رهبران انقلاب 1775 آمریکا، سکولار دموکراسی را بعنوان راهکار برگزیدند. امروز که حدود دو قرن و نیم از آن تحول می گذرد، اساساً سکولار دموکراسی به درجات مختلف در بیشتر نقاط جهان برقرار است، گرچه در کشورهایی نظیر ایران هنوز به آن دست نیافته ایم.

 

در واقع اینکه جریانات سوسیالیستی در اروپا، نه تنها در انقلاب کبیر فرانسه در سال 1789 که 14 سال پس از انقلاب آمریکا به وقوع پیوست، بصورت پررنگ مطرح می شوند، بلکه بعد هم در انقلابهای 1848، و در کمون پاریس در 1870 مطرح بودند، و سپس ما شاهد انقلاب اکتبر روسیه در 1917، انقلاب چین در 1949 بودیم، و اردوگاه سوسیالیستی در اواسط قرن بیستم بیش از نیمی از جهان را تشکیل می داد، و حتی در کشورهای اروپایی، سوسیال دموکراسی نقش پررنگی را تا به امروز در ساختار قدرت دارد، و اینهمه، حکایت از این واقعیت اینهمه بحث مارکس و مارکسیسم بعد از 180 سال دارد که حتی در دیدگاههای فلسفی سیاستمداران مثلاً در موضوعاتی نظیر تقابل و تضاد، متبلور است. در نتیجه نمی توان تصور کرد که «سکولار دموکراسی» در انقلاب 1775 و بعد از آن در تاریخ آمریکا، حرف آخر را زده است، و به همین دلیل به رغم آنکه 13 سال پیش تأکید شد نه فقط موضوع «حقوق بشر» بلکه سکولاریسم آینده ی ایران را رقم خواهد زد؛ با اینحال سه سال پیش، در یادداشتی بحث شد که «چرا سکولار دموکراسی کافی نیست و آینده نگری لازم است»،  و به تازگی نیز در کتابی فلسفی تحت عنوان «گردویی زیر میکروسکوپ: علم، مذهب، فلسفه و تغییر»، این موضوع به شکلی بنیانی مورد کنکاش قرار گرفت.

 

واقعیت این است که حتی آینده نگری به خودی خود هم کافی نیست و تشکیلات حزب آینده نگر مورد نیاز است، موضوعی که اول بار صاحب این قلم به طور جدی، در مقاله ای در سال 1386 (2007) تحت عنوان «کرزوایل، هری پاتر، و حزب آینده نگر»، مورد بحث قرار داد، و کمی بعد نیز در مصاحبه ای در صدای آمریکا که درباره ی آینده نگری مدرن داشتم گرچه عرصه ی علمی آینده نگری کانون بحث بود اما موضوع سیاسی نیز مورد تأکید قرار گرفت، و 21 سال پیش از آن، در سال 1365 (1986) موضوع ایجاد تشکیلات سیاسی آینده نگر را در بیانیه ای که برای جمع کوچکی تحت عنوان «جامعه ایرانیان آینده نگر» در شهر سن حوزه ی کالیفرنیا تهیه کرده بودم، بطور مشخص مورد تأکید قرار دادم، اما واقعاً کار جدی در زمینه ی ایجاد تشکیلات را نخستین بار دوست عزیز دکتر اسماعیل نوری علا، پنج سال پیش با تأسیس حزب سکولار دموکرات ایرانیان، آغاز کرد و همچنان این کار سترگ را که تأسیس و پیشبرد اولین حزب سیاسی و جدی آینده نگر است، رهبری می کند. در حقیقت همانطور که پیش از انقلاب آمریکا، در اروپا برای چند قرن امثال جان لاک و یا در سوی دیگر، توماس مور، آینده نگری کرده بودند، اما این انقلاب آمریکا بود که ابزاری ساخت تا آن آینده نگری در اروپا و آمریکا به اشکال مختلف متحقق شود، امروز نیز، حزب آینده نگر، چنین ابزاری برای تحقق ترقی خواهی در قرن بیست و یکم است. درست است که حزب دموکرات-جمهوریخواه را توماس جفرسون که بعداً نامش به حزب دموکرات تغییر کرد، بعد از پیروزی انقلاب 1775 شکل داد، اما در واقع تشکیلات فراماسونری را که جفرسون و دیگر رهبران انقلاب آمریکا از آن برای متشکل کردن و به پیروزی رساندن انقلاب مورد استفاده قرار دادند، دیگر همان تشکیلات فراماسونری سنتیِ قرنها پیش از آنها نبود، و آنان ایده آلهای سکولار دموکراسی را در آن قالب، پیش می بردند. شانزده سال پیش در نوشتاری تحت عنوان «جمعیت رفراندوم» این موضوع را در جزئیات مورد بررسی قرار دادم. اینکه چرا از اول نرفتند حزبی سکولار دموکرات تشکیل دهند، به تصور صاحب این قلم به این دلیل بود که در آنصورت می بایست عضوگیری در میان مردم و ایجاد مناسبات دموکراتیک را انجام می دادند که در شرایط استبدادی استعمار بریتانیا دشوار بوده و آنها ترجیح داده اند کالبد تشکیلات فراماسونری را که داشتند و خود آنها نظیر جرج واشنگتن، جفرسون یا بنجامین فرانکلین از رهبرانش بودند، مورد استفاده قرار دهند. در واقع تا اندازه ای وضعیت آنها نظیر جنبش سیاسی کنونی ایران است که اکثریت رهبران سیاسی ایران همچنان در تشکیلاتهای سنتی چپ هستند و نه در حزبی آینده نگر.

 

 

به امید جمهوری آینده‌نگر دموکراتیک و سکولار در ایران،

 

سام قندچی

IRANSCOPE
http://www.ghandchi.com

یازدهم آبان ماه 1399
November 1, 2020

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

متون برگزیده سام قندچی

 

 

برای حزب جمهوریخواهان سکولار دموکرات و آینده نگر ایران

http://www.ghandchi.com/futuristparty/index.html

 

 

 

SEARCH

 

 

 

کتابهای صاحب این قلم بصورت «مِش» از مقالات مرتبط منتشر شده اند
http://www.ghandchi.com/2778-books-as-a-mesh.htm
This Author's Books were Published as a Mesh of Interrelated Articles
http://www.ghandchi.com/2778-books-as-a-mesh-english.htm

 

books-mesh