Sam Ghandchiسام قندچي چرایی بازگشت مارکس
سام قندچی

http://www.ghandchi.com/2032-marx.htm

Why a Marx Comeback
http://www.ghandchi.com/2032-marx-english.htm

 
رنه دکارت
: پیروان پرحرارت ارسطو امروز به درک آنچه در آثار نویسنده مورد علاقه شان بروشنی توضیح داده شده، راضی نیستند، بلکه آرزو دارند، علاوه بر آن، در آثار وی پاسخ مسائلی را بیابند، که درباره آنها وی چیزی نگفته و شاید هرگز درباره آن مسائل فکر هم نکرده است.

 

karl-marx

 

توجه تازه ای به مارکس که معتقد به دوقطبی شدن طبقاتی جامعه مدرن بود در دویستمین سالگرد تولد او شکل می گیرد و دلیل آنهم بخاطر واقعیت توسعه فراصنعتیِ 40 سال گذشته است که به تحلیل رفتن طبقه متوسط انجامیده است (1). رشد طبقه متوسط پایه گسترش دموکراسی در جهان طی یک قرن گذشته بود هرچند مارکسیسم در ارائه دموکراسی در نیمی از جهان که در قرن بیستم تئوری دولت آن در قدرت قرار گرفت، ناموفق بود (2). مارکسیسم همچنین در ارائه عدالت اجتماعی ناموفق بود وقتی که مدیران حزبی در کشورهای کمونیستی از همه مواهب زندگی تجملی با ویلاهای گرانقیمت برخوردار بودند و فرزندانشان را به مدارس خصوصی ویژه در غرب برای تحصیل میفرستادند در حالیکه کارگران عادی در رنج و مشقت روزگار سپری می کردند (3). با اینحال، جنبش سوسیالیستی نه تنها دولت رفاه را به برکت احزاب سوسیال دموکرات در اروپا بوجود آورد، بلکه حتی کشورهایی نظیر آمریکا نیز وادار شدند حقوق اجتماعی نظیر بیمه بیکاری یا بیمه درمانی دوران بازنشستگی مدیکر را به دلیل فشار خارجی امتیازاتی که در اروپای غربی و در کشورهای کمونیستی برقرار شده بود، ارائه کنند. به عبارت دیگر به رغم دلسردی از عملکرد کشورهای کمونیستی، همواره این امید وجود داشت که ایده های مارکس اگر به شکل دیگری پیاده شود ممکن است که عدالت اجتماعی و حتی دموکراسی بوجود آورد، در حالیکه منتقدان مارکس نظیر لشک کولاکوفسکی (4)، نه تنها چنین امیدهایی را رد می کردند بلکه همچنین با اشاره به خصلت بشر، هرگز چنین امیدهایی را برای محرومان حتی در قالب آلترناتیوهای احتمالی از دیدگاه خود هم ارائه نکردند (5). به همین سبب بازگشت به مارکس پاسخی است به آلام و آرزوهای محرومان چه آنهایی که تحت استبداد جمهوری اسلامی ایران زندگی می کنند (6) چه آنهایی که حامیان چپ هستند و موطنشان در دموکراسی های جهان است (7). با این وجود گرچه بازگشت به مارکس قابل فهم است، اما دلیل مشکل عدالت اجتماعی در قرن بیست و یکم انقلاب کامپیوتری است (8) که ساختار اقتصادی "برنده همه چیز را تصاحب می کند" شکل داده (9)، و طرح های مارکس نمی تواند این معضل را حل کند (10)؛ و راه حلی برای مسأله کنونی لازم است (11). رنه دکارت زمانی می گفت "پیروان پرحرارت ارسطو امروز به درک آنچه در آثار نویسنده مورد علاقه شان بروشنی توضیح داده شده، راضی نیستند، بلکه آرزو دارند، علاوه بر آن، در آثار وی پاسخ مسائلی را بیابند، که درباره آنها وی چیزی نگفته و شاید هرگز درباره آن مسائل فکر هم نکرده است" (12). ما می توانیم امروز همین حرف را در باره پیروان پرحرارت کارل مارکس بگوییم که کاری را که مارکس می کرد نمی کنند که مطالعه اقتصاد و جامعه عصر خود بود، اما نظیر ارسطوگرایان دوران دکارت، نقل قولهایی از مارکس را تفسیر و بازتفسیر می کنند. بسیاری از پیروان مذاهبی نظیر مسیحیت یا اسلام نیز همین کار را می کنند و از کلیساهای گذشته و حال نقد می کنند، و امیدوارند با پیاده کردن اصول مذهبی و سخنان پیامبران خود به شکلی متفاوت، معضلات دنیای کنونی را حل کنند. ما نباید درباره مارکس نظیر یک پیامبر فکر کنیم، و امیدوار باشیم که پاسخ معضل عدالت اجتماعی قرن بیست و یکم را در آثار مارکس بیابیم؛ به جای آن، لازم است که فراسوی مارکس برویم (13)، گرچه باید کاری را بکنیم که مارکس می کرد که مطالعه اقتصاد و جامعه عصر خود بود، به سخنی دیگر ضروری است تلاش کنیم طرح های ما بر درک عمیق واقعیت آنگونه که می توانیم امروز در قرن 21 مشاهده کنیم، استوار باشد (14).

 

 

به امید جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران

سام قندچی

IRANSCOPE.COM
http://www.ghandchi.com

شانزدهم اردیبهشت ماه 1397
May 6, 2018

 

پانویس:


1. تحلیل رفتن طبقه متوسط موضوع پیش پا افتاده ای نیست
http://www.ghandchi.com/1705-middle-class.htm

Middle Class Shrinking is not a Trivial Matter
http://www.ghandchi.com/1705-middle-class-english.htm

 
2. اندیشه مارکسیستی و مونیسم -یکتا گرائی
http://www.ghandchi.com/299-Marxism.htm

Marxist Thought & Monism
http://www.ghandchi.com/299-MarxismEng.htm

 

3. آیا سوسیالیسم عادلانه تر است؟ویرایش دوم
http://www.ghandchi.com/303-Socialism.htm

Is Socialism More Just? Second Edition
http://www.ghandchi.com/303-SocialismEng.htm

 

4. چرا کولاکوفسکی برای انقلاب 21 ایران اهمیت دارد
http://www.ghandchi.com/1946-leszek-kolakowski.htm
 
5. مارکسيسم و آينده نگری
http://www.ghandchi.com/793-marxism-futurism.htm

Marxism and Futurism
http://www.ghandchi.com/793-marxism-futurism-eng.htm

 

6. کن فیکون مارکسیستی سال 57 در ایران
http://www.ghandchi.com/1303-kon-faya-kun.htm  
بعدالتحریر: برای ویرایش تازه تر به لینک زیر مراجعه کنید
https://drive.google.com/file/d/0BzL280jIylYBODc4N1lnRzNDcU0/view

7. Futurists and the Left: Differences and Agreements
http://www.ghandchi.com/1484-futurists-and-left-english.htm  
آینده نگرها و چپ: اختلافات و توافقات
http://www.ghandchi.com/1484-futurists-and-left.htm

 

8. عدالت اجتماعی و انقلاب کامپیوتری
http://www.ghandchi.com/265-EconJustice.htm

Social Justice and the Computer Revolution
http://www.ghandchi.com/238-SocialJustice.htm

 

9. آقای پیکتی، اینکه برنده همه چیز را تصاحب می کند مسأله است
http://www.ghandchi.com/835-piketty-winnertakeall.htm

Mr. Piketty, Winner-Take-All is the Problem
http://www.ghandchi.com/835-piketty-winnertakeall-english.htm

 

10. Wealth and Justice in Future Iran
http://www.ghandchi.com/334-WealthEng.htm
ثروت و عدالت در ايران فردا
http://www.ghandchi.com/334-Wealth.htm

 

11. درآمد آلترناتیو-عدالت اجتماعی در جامعه فراصنعتی
http://www.ghandchi.com/427-AlternativeIncome.htm

Alternative Income-Social Justice in Post-Industrial Society
http://www.ghandchi.com/427-AlternativeIncomeEng.htm

 

12. Descartes, Rene, Discourse on Method, Philosophical Writings, Elizabeth Anscombe and Peter T. Geach, Bobbs-Merrill Educational Publishing, 1980, p. 51

 

13. حزب آینده نگر در پی هدفی که مارکس به آینده دور موکول می کرد
http://www.ghandchi.com/1677-marx-omission-futurist-party.htm

Futurist Party Aims for What Marx Deferred to Distant Future
http://www.ghandchi.com/1677-marx-omission-futurist-party-english.htm

 

14. واریانت جدید برای تأمین نیازهای بشر- کتاب الکترونیک
http://www.ghandchi.com/human-variant-book.htm

New Variant to Meet Human Needs-An Electronic Book
http://www.ghandchi.com/human-variant-book-english.htm

 

 

مطلب مرتبط

بازهم درباره اشتباه بزرگ مارکس و آنارشیستها
http://www.ghandchi.com/2036-marx-anarchists-error.htm

 

Carl Bildt-Why Marx Was Wrong
https://www.project-syndicate.org/commentary/why-marx-was-wrong-by-carl-bildt-2018-05

 

 

 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

 

 

 

SEARCH