Sam Ghandchiسام قندچي چرا کولاکوفسکی برای انقلاب 21 ایران اهمیت دارد
سام قندچی
http://www.ghandchi.com/1946-leszek-ko
lakowski.htm

مطلب مرتبط: کن فیکون مارکسیستی ایران در 1357

http://www.ghandchi.com/1303-kon-faya-kun.htm

 

کن فیکون

 

کمتر از دو سال بعد از پیروزی انقلاب 1357 و به قدرت رسیدن نهاد جامعه روحانیت در ایران فعالان سیاسی نه تنها استبداد تازه ای را طی محاکمات فله ای و اعدامهای سران رژیم پیشین دیدند، بلکه همچنین اعدام شکرالله پاک نژاد و سعید سلطان پور و پس از آن هم با اعدامهای فله ای مجاهدین در سال 1360 دیگر شکی در مورد استبداد دهشتناک رژیم اسلامی باقی نماند. اما دیکتاتوری فقط مختص رژیم تازه نبود که ثمره انقلابی ارتجاعی بود (1). همزمان سازمانهای مختلف اپوزیسیون که اکثراً کمونیستی بودند در همان یکی دو سال فعالیت علنی بعد از انقلاب نشان دادند که تشکیلاتهای دموکراتیکی نیستند و بیش از آنهم هنگامیکه در سنندج ائتلافی از نیروهای سکولار قدرت را برای مدتی کسب کردند (2)، در آنجا دادگاه های "خلقی" برپا شد که متهمان را که "جاش" یعنی مأمور رژیم می خواندند، می آوردند در مقابل انبوه مردم و درباره همه کشته شدگان توسط رژیم حرف میزدند بعد از مردم می پرسیدند که با این اسیرها چه کار کنیم و مردم هم شعار اعدام باید گردد می دادند و متهم راحت اعدام می شد. همچنین کسانیکه در درون آن تشکیلاتها درباره حقوق بشر زندانیان از جمله از حقوق پاسداران اسیر حرفی می زدند بعنوان مشکوک نگریسته شده و تحت تعقیب قرار می گرفتند، نه آنکه به ضوابط کنوانسیون ژنو در مورد زندانیان جنگی، عمل کنند. به عبارت دیگر با انقلاب 57، فعالان سیاسی تازه دیدند که مشکل استبداد واقعیتی تلخ است، چه در رژیمی که خود در پیروزی آن سهیم بودند و چه در تشکیلاتهایی که اپوزیسیون سکولار رژیم محسوب می شوند!

 

این قلم در پی ملاحظه واقعیت بالا پژوهشی را آغاز کرد که خلاصه آن در نوشتار کن فیکون مارکسیستی ایران چند ماه پیش منتشر شد (3). حدود دو سال بعد از انقلاب 1357، نخستین نقد اینجانب به مارکسیسم در داخل ایران مطرح شد که از سوی برخی مارکسیستهای رادیکال نیز آن زمان در ایران، تهدید به مرگ شدم.  در بازگشت مجدد به آمریکا در ابتدا، هدف انتشار پژوهشهایی بسیار وسیعتر از دو رساله ای است که تحت عناوین "اندیشه مارکسیستی و مونیسم" (4) و "پلورالیسم در اندیشه غرب" (5)، منتشر شد. اما خوشبختانه پس از بازگشت به آمریکا در پژوهشهای خود به سه جلد کتاب لشک کولاکوفسکی برخوردم و دیدم بسیاری از نتایجی که رسیده ام را بهتر از این قلم مورد تحقیق قرار داده و ارائه کرده است. نامه ای به زنده یاد لشک کولاکوفسکی فرستادم با ذکر این که در تجربه انقلاب اسلامی ایران به نتایجی مشابه او درباره مارکسیسم رسیده ام، آنچه او در تجربه کشورهای کمونیستی به آن دست یافته بود، و از او سپاسگزاری کردم که بار سنگینی را از دوشم برداشته چون دیگر احساس وظیفه نمی کنم که کاری به آن وسعت را در مورد مبحث مارکسیسم، منتشر کنم و البته هیچگاه نمی توانستم نظیر شاهکاری که او نوشته را تولید کنم که واقعاً جامع است. آقای کولاکوفسکی در پاسخ نوشت که خوشحال است کتابهایش درباره "مارکسیسم" برایم مفید بوده است (6). خود نیز پس از آن تاریخ کانون توجهم را اساساً بر مباحث آینده نگری متمرکز کردم و در آن عرصه از دانیل بل و ری کرزوایل بسیار آموخته ام (7).

 

امروز که در ایران رهبری انقلاب 21 ایران (8) در دست آنارشیستها است شاید مطالعه اثر سه جلدی کولاکوفسکی درباره مارکسیسم بتواند از بسیاری اشتباهات جلوگیری کند. البته شخصا از دیدگاهی آینده نگر، نقاط توافق و اختلاف را با نظریات لشک کولاکوفسکی بحث کرده ام (9)، و در آن نوشتار به دقت مطرح شده که به رغم نقد پایه ای از مارکسیسم و احزاب کمونیستی همچنان به تدوین پلاتفرمی آینده نگر برای ایجاد حزبی آینده نگر، باور دارم (10)، چرا که نه تنها اکثریت احزاب در جوامع مدرن استبدادی نبوده اند بلکه بسیاری از آنها نظیر حزب دموکرات آمریکا که با رهبری جفرسون حدود 240 سال پیش تأسیس شد در ساختن دموکراسی در آمریکا نقش برجسته ای ایفا کرد هرچند در دوران جنگ داخلی اساساً با برده داران جنوب سمتگیری کرد و مدتها طول کشید که سیاستهای تبعیض نژادی را به دور بریزد، با اینحال امروز برعکس 150 سال پیش، درصد بسیار بالایی از سیاه پوستان آمریکا از حزب دموکرات حمایت می کنند و نه حزب جمهوریخواه. اما بحث اصلی هم با مارکسیسم و هم با آنارشیسم بر سر تئوری دولت است که مارکسیستها نظیر آنارشیستها خواهان نابودی نهاد دولت هستند، چه دولت استبدادی باشد چه دموکراتیک، اما البته مارکسیستها این نابودی یا محو شدن را در درازمدت می دانند در حالیکه آنارشیستها این امر را فوری می بینند؛ و در نتیجه برعکس متفکران لیبرال، هم مارکسیستها و هم آنارشیستها (11) تلاشی برای طرح ساختارهای تازه برای دولت و به عمل گذاشتن آن نمی کنند و حداکثر از مدلهایی نظیر کمون پاریس می گویند که در پاریس 1871 شکست خورد و بعدها نیز آنارشیسم در برخی کشورها، سکوی پرش فاشیسم شد (12). 

 

واقعیت این است که ما ایرانیان مانند کولاکوفسکی ها، رژیم کمونیستی را با پوست و گوشت خود حس نکرده ایم و ممکن است طرح هایی نظیر انقلاب پرولتری که امروز شماری از آنارشیستها بعنوان برنامه مطرح می کنند، برایمان خیلی جذابیت داشته باشد در حالیکه در کشور خودمان ایران، جمهوری اسلامی و طرح های این رژیم برای "مستضعفین" دست کمی از ادعاهای مشترک کمونیستها و آنارشیستها ندارد و نباید دوباره در دام این طرح های شکست خورده انقلاب پرولتری افتاد. تازه در واقعیت اقتصادی دنیا دیگر کارگران صنعتی پیشروترین گروه کاری در جوامع مختلفی که سکتور اقتصادی فراصنعتی توسعه یافته است، محسوب نمی شوند.

 

 

به امید جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران

سام قندچی

سایت آینده نگر ایرانسکوپ
http://www.ghandchi.com

دوم اسفند ماه 1396
February 21, 2018

 

پانویس:

 

1. ایران آینده نگر: آینده نگری در برابر تروریسم
http://www.ghandchi.com/500-FuturistIran.htm
FUTURIST IRAN: Futurism vs Terrorism
http://www.ghandchi.com/500-FuturistIranEng.htm

 

2. کتاب کردها و شکل گیری دولت مرکزی در ایران-ویرایش دوم
http://www.ghandchi.com/700-KurdsIran.htm 
Kurds and Formation of Central Government in Iran-Second Edition
http://www.ghandchi.com/700-KurdsIranEng.htm

 

3. کن فیکون مارکسیستی ایران، فصلنامه گیتی مداری شماره سوم
https://drive.google.com/file/d/0BzL280jIylYBODc4N1lnRzNDcU0/view
http://fa.isdparty.org/index.php/2017-05-16-08-05-29
http://www.ghandchi.com/1303-kon-faya-kun.htm

 

4. اندیشه مارکسیستی و مونیسم -یکتا گرائی
http://www.ghandchi.com/299-Marxism.htm 
Marxist Thought & Monism
http://www.ghandchi.com/299-MarxismEng.htm

 

5. پلورالیسم در اندیشه غرب - کثرت گرائی
http://www.ghandchi.com/301-Pluralism.htm 
Pluralism in the Western Thought
http://www.ghandchi.com/301-PluralismEng.htm

 

6. نامه مورخ یازدهم ماه اکتبر 1985 لشک کولاکوفسکی به این قلم

http://www.ghandchi.com/kolakowski.pdf

 

7. آینده نگری: آنچه از دانیل بل و ری کرزوایل آموختم
http://www.ghandchi.com/1656-daniel-bell.htm
Futurism:What I have Learned from Daniel Bell and Ray Kurzweil
http://www.ghandchi.com/1656-daniel-bell-english.htm

 

8. "انقلاب 21 ایران"

https://goo.gl/ZNB82J

 

9. مارکسيسم و آينده نگری
http://www.ghandchi.com/793-marxism-futurism.htm
Marxism and Futurism
http://www.ghandchi.com/793-marxism-futurism-eng.htm

 

10. سایت تدارک پلاتفرم برای حزبی آینده نگر

https://sites.google.com/site/futuristparty

 

11. آنارشیستها

https://goo.gl/Eg3a27

 

12. Edward Delman: Understanding Hitlerís Anti-Semitism
https://www.theatlantic.com/international/archive/2015/09/hitler-holocaust-antisemitism-timothy-snyder/404260

 

 

 

 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

 

 

 

SEARCH