Sam Ghandchiسام قندچي رک و پوست کنده درباره داستان تجزیه طلبی امروز؛ نه 73 سال پیش
سام قندچی
http://www.ghandchi.com/2146-tajzieh.htm

 

tajziehtalabi

 

در رد نظری و تاریخی تجزیه طلبی در ایران به تفصیل در گذشته بحث شده است (1). نظریه خودمختاری که این هفته دوباره خانم مریم رجوی در کنگره مجاهدین خلق حمایت کرد، دیدگاهی ملوک الطوایفی است که اساساً حتی گروه های قومی هم کنار گذاشته اند و در رد آن به اندازه کافی بحث شده است (2). کلاً حکومت قومی سالهاست حتی از نظر فدرالیستها دیدگاهی تبعیض آمیز اعلام شده و مردود محسوب می شود و کسی دنبال آن نیست (3). فدرالیسم قومی نیز عملاً نظیر همان خودمختاری و حکومت قومی است و در رد آن توضیحات لازم سالهاست ارائه شده است (4). فدرالیسم استانی امروز مورد حمایت اکثریت فدرالیستهای ایران است (5)، اما بعد از تجربه همه پرسی استقلال کردستان عراق در سپتامبر 2017 ثابت شد که حتی فدرالیسم استانی نیز در شرایط دموکراتیک به تجزیه ایران می انجامد (6). در نتیجه از نظر تئوریک و تاریخی نشان داده شده که راه حل های اتنیکی و شکل فدرالی حکومت نسخه جنگ داخلی برای ایران است و نه آنکه بشود از طریق آن به حقوق بشر برای همه شهروندان ایران دست یافت. درست است که اصطلاح اتنیک از نظر ریشه لغوی غیراروپایی معنی شده اما حتی در اروپا می گوییم اتنیسیته فرانسوی. به هرحال داشتن اتنیسیته های مختلف نظیر داشتن خانواده های مختلف یا جنسیت های مختلف یا طبقات مختلف دلیلی بر ایجاد دولتهای جداگانه بر مبنای این اشتراکها نیست. دولت مدرن جمهوریت دموکرات و سکولار است که آینده نگر باشد و همه مردم را متحد کند. تجزیه کشورها نیز به دلیل وجود اتنیسیته های مختلف، مذاهب مختلف، طبقات مختلف یا جنسیتها و گرایشهای مختلف جنسیتی، در هیچ کشوری نبوده است. در یکجا اتنیسیته های مختلف با هم در صلح، دوستی و آرامش زندگی کرده اند و در جای دیگر تجزیه بر مبنای اتنیسیته صورت گرفته و علت را باید در مشی های سیاسی رژیم ها جستجو کرد. بتازگی در مورد برخی بحثهای سیاسی در اپوزیسیون ایران در این رابطه اشاره شد (7). و مشخصاً "دلیل حملات شدید تازه به دکتر اسماعیل نوری علا، منوچهر یزدیان و حزب سکولار دموکرات ایرانیان" (8)، مورد بحث قرار گرفت، و آقای منوچهر یزدیان پیشتر مفصل در مورد بحث عدم تمرکز قدرت در حکومت آینده ایران توضیح داده اند (9). دکتر اسماعیل نوری علا و آقای حسن اعتمادی نیز برای رفع هرگونه شبهه ای حتی جزئیات بحثها را درباره نظرات حزب سکولار دموکرات ایرانیان و مهستان جنبش سکولار دموکراسی، توضیح داده اند (10). درباره آموزش زبان مادری نیز موضع نیروهای مترقی در ایران روشن است (11). کلاً همه بحثهای نظیر حق تعیین سرنوشت، ارثیه دوران لنینیسم و کمونیسم در جنبش سیاسی ما است که بعنوان دیدگاهی آرمانی بجای آرمان حمایت از حقوق بشر همه شهروندان، برای دامن زدن به جنبشهای آزادیبخش توده ای در قرن گذشته توسط کمینترن، مطرح می شده (12) و ربطی به آنچه در اسناد سازمان ملل بعنوان حق تعیین سرنوشت آمده ندارد که تعریف کشورها بعد از به وجود آمدن آنهاست. یعنی اسناد سازمان ملل درباره حق تعیین سرنوشت موضوعی حقوقی برای تعیین روابط دولتهای *موجود* در دنیا است و نه بحثی آرمانی برای جنبشهای سیاسی و مدنی که کمونیستها در دوران کمینترن و بعد از آن مطرح می کردند و امروز میراث آن اندیشه ها، توسط افرادی در اپوزیسیون که به روز نیستند، تکرار می شود. واقعیت این است که رجعت گروه هایی نظیر کومله مهتدی به خط مشی اتنیکی به این دلیل بود که جنبش کمونیستی سراسری ایران شکست خورد، و در نتیجه وقتی کومله را احیا کردند، راه ایجاد تشکیلات سراسری چپ را کنار گذاشتند، و نداشتن راهی دیگر، و عدم وجود تشکیلاتهای سراسری با نظر سیاسی منسجم برای عصر حاضر، باعث شده که راه خود را در توسل به برنامه ای قومی یافتند و به حزبی کردی تبدیل شدند. حق هم داشتند چون کل جنبش کمونیستی جریانی پایان یافته است. اگر انشعابهای آنها امروز صورت می گرفت و نه چند دهه پیش، مطمئن هستم که در ایجاد حزبی سکولار دموکرات و آینده نگر سراسری برای کل ایران نقش ایفا می کردند و نه آنکه خود را به حزبی کردی تبدیل کنند چرا که از اول هم دیدگاه بنیانگذاران کومله ایجاد تشکیلاتی قومی نبود. به هر حال همه این بحثها مربوط به بیش از 30 سال پیش است و امروز اساساً اصل بحث هیچکدام از این حرفها نیست و موضوع آن چیزی است که در سطور زیر در چند خط می آید.

 

واقعیت موضوع تجزیه طلبی در ایران کنونی رک و پوست کنده بسیار ساده است، و آن اینکه اگر دولت مرکزی نتواند با آمریکا کار کند، این جریانات بعنوان وزنه ای در برابر دولت مرکزی علم می شوند. در مورد عراق امروز اینطور نیست و به رغم همکاری نزدیک دولت مرکزی با آمریکا با موضوع جدایی طلبی کردستان عراق روبرو هستند چرا که واقعاً کردستان عراق سرزمینی جداگانه بوده که در تقسیمات بعد از سقوط عثمانی کشورسازی شده است (13)، در حالیکه آنچه در ایران جریانات تجزیه طلبانه در کردستان، آذربایجان، بلوچستان و خوزستان می بینیم، بدون کمک آمریکا وجود خارجی ندارند. راه حل هم این است که دولت مرکزی آینده باید با آمریکا از نزدیک کار کند و همه نیروهای آلترناتیو رژیم اسلامی همین استراتژی را دارند و جریانات حزب توده و بخشهایی از جبهه ملی اقلیت کوچکی در اپوزیسیون هستند که ضدآمریکایی هستند و اکثریت اپوزیسیون ایران آینده کشور را بعنوان متحد آمریکا و غرب می بینند و نه دشمن آنها. اما تا زمانی که رژیمِ اسلامیِ آمریکا ستیز (14)، در ایران در قدرت است، رژیمی که هروقت کم می آورد تهدید به بستن تنگه هرمز می کند، داستانهای گروه های تجزیه طلب و تقویت آنها توسط آمریکا و عربستان سعودی ادامه خواهد داشت. چه انتظاری داریم وقتی 40 سال دولت ایران آدم راه انداخته در خیابانها و هر روز شعار مرگ بر آمریکا در کوی و برزن، در نماز جمعه و دانشگاه و ادارات داده است. در واقع اگر توجه کنیم همه دولتهایی که در اروپای شرقی بودند بعد از سقوط شوروی و بلوک شرق با موضوع تجزیه روبرو نشدند غیر از یوگسلاوی و آنهم به این دلیل که سنتاً صربستان حتی قبل از کمونیسم تیتو، با روسیه در جنگ جهانی اول در برابر اتحاد اطریش-مجارستان سمتگیری کرد. فقط چکسلواکی بعد از سقوط بلوک شرق، به دوبخش تجزیه شد و آنهم ابداً جنگ داخلی به بار نیاورد چون آن دو بخش کشور واقعاً بطور مصنوعی یک کشور بودند نظیر عراق کنونی. به هر حال مسأله اصلی تجزیه طلبی در ایران را باید در آمریکا ستیزی رژیم اسلامی دید و جریانات حزب توده و جبهه ملی در اپوزیسیون لازم است دقت کنند که با مواضع ضدآمریکایی به تجزیه طلبی در آینده ایران دامن نزنند. این حرف به این معنی نیست که باید عروسک یا پاپت آمریکا بود اما به این معنی هست که باید با درایت و منطق، مواضع سیاسی اتخاذ کرد که مناسب واقعیت عصر حاضر باشد و نه آنکه فکر کنیم امروز دوران گاندی است و ما هم رهبرمان مصدق است. استقلال امروز معنایش با دوران جنبش غیرمتعهدها از زمین تا آسمان فرق دارد (15). باید از واتسلاو هاول رهبر چک آموخت و نه از رهبران صربستان که باعث نابودی و جنگهای قومی در یوگسلاوی شدند.

 

به امید جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران

سام قندچی

IRANSCOPE.COM
http://www.ghandchi.com

چهاردهم تیر ماه 1397
July 5, 2018

 

پانویس:

 

1. درباره تجزیه طلبی

https://goo.gl/K7uxBF

 

2. یادداشتی درباره طرح بحث انگیز خودمختاری کردستان
http://www.ghandchi.com/723-kurdistan-autonomy.htm
A Note about the Controversial Kurdistan Autonomy Plan
http://www.ghandchi.com/723-kurdistan-autonomy-eng.htm

 

3. فدرالیسم حکومت قومی نیست-ویرایش دوم
http://www.ghandchi.com/429-FederalismNotEthnic.htm

 

4. فدرالیسم قومی طرحی ارتجاعی برای آینده ایران -ویرایش دوم
http://www.ghandchi.com/555-FederalismeGhomi.htm 
Ethnic Federalism a Reactionary Plan for Iran's Future- Second Version
http://www.ghandchi.com/555-FederalismeGhomiEng.htm

 

5. فدرالیسم استانی و روند دموکراتیزه کردن ساختار قدرت
http://www.ghandchi.com/535-FederalismeOstani.htm

 

6. اعلام تغییر موضع به مخالفت با هرگونه فدرالیسم برای ایران
http://www.ghandchi.com/1641-etelaieh-federalism.htm
Announcing Change of Position to Opposing any form of Federalism for Iran
http://www.ghandchi.com/1641-etelaieh-federalism-english.htm

 

7. دو کلمه درباره فدرالیسم، تجزیه طلبی و جنگ داخلی
http://www.ghandchi.com/2104-federalism.htm

 

8. دلیل حملات شدید تازه به دکتر اسماعیل نوری علا، منوچهر یزدیان و حزب سکولار دموکرات ایرانیان
http://www.ghandchi.com/2105-nooriala-yazdian.htm

 

9. منوچهر یزدیان پیرامون تمرکز و عدم تمرکز در ایران. نشست 20 ژانویه 2018 انجمن ققنوس رتردام
https://www.youtube.com/watch?v=nsp_SULrlk0

 

10. دکتر اسماعیل نوری علا: برادر ارجمندم، آقای حسن اعتمادی
https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10216171322096555&set=a.1253571580188.39147.1256499949&type=3

 

11. آموزش به زبان مادری: آری یا نه؟
http://www.ghandchi.com/761-mother-tongue.htm

 

12. درباره بحثهای تعیین سرنوشت در جنبش کمونیستی

https://goo.gl/4nak4q

 

13. کتاب کردها و شکل گیری دولت مرکزی در ایران-ویرایش دوم (کتاب الکترونیک)
http://www.ghandchi.com/700-KurdsIran.htm 
Kurds and Formation of Central Government in Iran-Second Edition - Electronic Book
http://www.ghandchi.com/700-KurdsIranEng.htm

 

14. آمریکا ستیزی به ضرر مردم ایران است
http://www.ghandchi.com/1034-amrikaa-setizi.htm

 

15. بحثی درباره استقلال در عصر حاضر
http://www.ghandchi.com/1961-esteghlaal.htm

 

 

 

  

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

 

 

 

SEARCH