الوین تافلر پیش از موج سوم: برتراند دوژوونل، اوسیپ فلشتایم و آینده‌نگرهای شوروی

الوین تافلر پیش از موج سوم: برتراند دوژوونل، اوسیپ فلشتایم و آینده‌نگرهای شوروی
سام قندچی

http://www.ghandchi.com/2890-alvin-toffler-before-third-wave.htm

http://bit.ly/2m5FIKh http://bit.ly/2Bawsc0

http://bit.ly/2mGWJea http://bit.ly/2VH1YYF

در نخستین سالهای فعالیت اجتماعی و سیاسی ایرانیان در اینترنت حدود 30 سال پیش، که بحثها اساساً به زبان انگلیسی و در گروه خبری اس سی آی در یوزنت، متمرکز بود، تا از آینده‌نگری بحثی می کردم، فوراً، بویژه دوستان چپ، موضوع حمایت سیاسی الوین تافلر را از جمهوریخواهان و مشخصاً حمایت تافلر را از نوت گینگریچ به میان می کشیدند، و پاسخ می دادم که از نگاه تافلر، دموکراتها بخاطر نزدیکی به صنایع شمال آمریکا، امروز در عصر جامعه اطلاعاتی و اقتصاد فراصنعتی، نسبت به تکنولوژی نو، بیشتر مقاومت نشان می دهند، در حالیکه جمهوریخواهان که در ایالات جنوب قدرتشان متمرکز بوده کمتر تعلق خاطر برای نگهداشتن صنایع دوران انقلاب صنعتی دارند که در شمال متمرکز بوده است. همچنین بعداً ترجمه ی فارسی کتاب «موج سوم» تافلر را که توسط خانم شهیندخت خوارزمی ترجمه شده بود، ذکر می کردم تا خوانندگان فارسی زبان با مطالعه آن بیشتر با کارهای تافلر آشنا شوند. بعد هم در 20 سال گذشته مواضع سیاسی تافلر خیلی مورد بحث قرار گرفته که بویژه برای آلترناتیو سیاسی قرن بیست و یکم موضوع پراهمیتی است. اما تافلر سالها پیش از «موج سوم»، کتابی را تحت عنوان «آینده‌‌نگرها*» منتشر کرده بود که گرچه دو سال بعد از «شوک آینده» که در 1970 منتشر شد، انتشار یافت، اما محتوایش قدیمی تر بود و اساساً یک آنتالوژی از آثار آینده‌نگرهای نامدار بعد از جنگ جهانی دوم بود، و کتابی است بسیار خواندنی. در حقیقت دو کار از پایه گذاران آینده‌نگری مدرن یعنی برتراند دوژوونل و اوسیپ فلشتایم را به نقل از همان کتاب سالها پیش در ویزیونهای آینده‌نگری گذاشته ام که نمی دانم تا کنون به فارسی ترجمه شده اند یا نه، بویژه آنچه در کارهای برتراند دوژوونل برایم همیشه جالب بود بحثی است که درباره دولت مدرن می کرد و می گفت اینکه اعضای یک حزب مثلاٌ جمهوریخواهان یا دموکراتها، در سه قوه حضور دارند، به نوعی در تضاد با تفکیک سه قوه است! اما جدا از آینده‌نگرهای اروپایی و آمریکایی که مسائلی را بسیار انتقادی در علوم سیاسی و اجتماعی مطرح می کردند، تافلر مقالاتی را نیز در آن کتاب از آینده‌نگرهای شورویِ آنزمان منتشر کرده که هرچه می خواندم نمی فهمیدم چه می گویند. در واقع آینده‌نگرهای غربی بحث هایشان در این مورد بود که جامعه صنعتی به هر دو شکل سرمایه داری و سوسیالیستی به پایان رسیده و باید راه تازه ای برای برآوردن ایده آل های بشریت جست، موضوعی که در سالهای اخیر در کتابی تحت عنوان «واریانت جدید برای تأمین نیازهای بشر» مورد بحث قرار داده ام، و به تازگی نیز در نوشتاری تحت عنوان «حزب آینده نگر در پی هدفی که مارکس به آینده دور موکول می کرد»، به جنبه ی دیگری از همین بحث پرداخته شده است. اما آینده‌نگرهای شوروی سابق، سعی داشتند سوسیالیسم روسی را بعنوان آینده بشریت نشان دهند، شاید هم شغلشان در شوروی همین بود که به هرحال خواندن بیشتر نوشته هایشان برایم کسل کننده بود، هرچند جالب بود که الوین تافلر آن نوشته ها را از آینده‌نگرهای شوروی جمع آوری کرده و در آن کتاب انتشار داده بود. در واقع شماری از بنیانگذاران سوسیالیسم، بویژه سن سیمون و شارل فوریه، آینده‌نگری مدنظرشان بود و در حقیقت کتاب سوسیالیسم از تخیل تا علم فردریک انگلس در مورد آینده‌نگری است. شاید بشود گفت که به نوعی افکار خود الوین تافلر تا حدی به سن سیمون شباهت داشت. فکر می کنم که کتاب «آینده‌نگرها*» ی تافلر اکنون دیگر خارج از چاپ باشد، اما نسخه های کهنه ی دست دوم آن را در اینترنت می شود خرید، کتابی که همیشه یکی از کتب مورد علاقه ام درباره مبحث آینده‌نگری بوده است.

به امید جمهوری آینده‌نگر دموکراتیک و سکولار در ایران،

سام قندچی

IRANSCOPE.COM
http://www.ghandchi.com

بیست و سوم مهر ماه 1398
Oct 15, 2019

* The Futurists by Alvin Toffler

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

برای حزب جمهوریخواهان سکولار دموکرات و آینده‌نگر ایران
https://sites.google.com/site/futuristparty