Sam Ghandchiسام قندچي ارسطو: سکولاریسم فلسفی یا سیاسی
سام قندچی
http://www.ghandchi.com/3933-aristotle-secularism.htm

Aristotle: Philosophical or Political Secularism

http:/www.ghandchi.com/3933-aristotle-secularism-english.htm

مطلب مرتبط: 1     2     3     4     5     6     7     8

 

aristotle-secularism  

 

در گذشته درباره ی «پلورالیسم ارسطو» به تفصیل بحث کرده ام، اما هیچگاه «سکولاریسم ارسطو» را مورد بحث قرار نداده ام. بیست سال پیش، رساله ای نوشتم تحت عنوان «سکولاریسم چیست»، و در آن نوشتار تجربه ی آمریکا را با «سکولاریسم سیاسی» در زمان نگارش «قانون اساسی آمریکا»، در پی انقلاب 1775، مورد بررسی قرار دادم. در دو دهه ی گذشته، دکتر اسماعیل نوری علا بطور مبسوط در محافل روشنفکری ایران تفاوت «سکولاریسم سیاسی» و «سکولاریسم فلسفی» را مورد بحث قرار داده، وقتی دومی اساساً مساوی است با آتئیسم یا خداناباوری. ممکن است شگفت آور بنظر رسد که چرا ارسطو (384 تا 322 قبل از میلاد) را فیلسوفِ سکولار به معنی «سکولاریسم سیاسی» می خوانم، در حالیکه کلیسای کاتولیک بعد از قرن دوازدهم میلادی، او را جایگزین افلاطون کرد و در جهان اسلام، پیش از قرن دوازدهم میلادی، نه تنها ارسطو از سوی متفکرین سکولار نظیر فارابی (873 تا 950 میلادی) و ابوعلی سینا (980 تا 1037 میلادی) مورد مطالعه قرار گرفته و اولی معلم ثانی خوانده شده، بلکه کارهای ارسطو در مدارس الهیات اسلامی نیز تدریس می شدند! امروز ما به ترجمه های متون اولیه ی ارسطو دسترسی داریم. این نگارنده از «آثار اصلی ارسطو، به انگلیسی، ویرایش ریچارد مک کیون، رندام هاوس، نیویورک، 1941»، استفاده می کنم. در هیچ جای این آثار لغت «سکولار» را ندیده ام و شاید این اصطلاح تا پس از قرن سوم میلادی وقتی که مسیحیت، امپراطوری روم را تسخیر کرد، به کار برده نشده است، اما آنچه در آثار ارسطو پیدا می کنم واقعاً آنچیزی است که امروز ما «سکولاریسم سیاسی» می خوانیم! او هیچ مشکلی ندارد حتی آنچه را بعنوان «خدا» در زمان او مطرح می شود، به کرّات با همین عبارت، مورد بحث قرار دهد، بدون آنکه مذهبی را رد کند یا که بپذیرد. در «دی انیما» که به «درباره ی روح» ترجمه شده و در مورد مباحثی است که ما امروز در بیولوژی یا طبیعیات می خوانیم، بحث می کند، یا در «اخلاق نیوکماخوسی»، موضوعات اخلاق را بطور بسیار ابژکتیف مورد بررسی قرار می دهد، بدون هیچ ذکری از اعتقادات مذهبی. بنابراین فقط در «متافیریک»، «فیزیک»، «منطق»، یا «سیاست» نیست که برداشتی را که ما امروز برخورد علمی یا عقلانی می خوانیم، دنبال می کند. به عبارت دیگر، تقریباً 2400 سال پیش، ارسطو فلسفه ای را ارائه داده که سکولاریسم است، اما نه «سکولاریسم فلسفی»، بلکه آنچه را ما امروز «سکولاریسم سیاسی» می خوانیم، مطرح کرده، که یعنی برایش اهمیتی ندارد که کسی به مذهبی اعتقاد دارد یا که آتئیست یعنی خداناباور است و بطور ساده بر حقایق ابژکتیف، کانون توجه خود را متمرکز کرده، حتی وقتی در مورد آنچه ممکن است «خدا» نامیده شود! شاید به این دلیل نوشته های ارسطو جایگاهی، هم در کلیسای مسیحیت و هم در مدارس الهیات اسلامی، پیدا کردند. ارسطو آشکارا به ما نشان می دهد در جهانی که با اینهمه اشارات مذهبی روبرو هستیم، چگونه سکولار باشیم!

 

به امید جمهوری آینده‌نگر دموکراتیک و سکولار در ایران،

 

سام قندچی

IRANSCOPE
http://www.ghandchi.com

هفتم آذر ماه 1399
November 28, 2020

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

متون برگزیده سام قندچی

 

 

برای حزب جمهوریخواهان سکولار دموکرات و آینده نگر ایران

http://www.ghandchi.com/futuristparty/index.html

 

 

 

SEARCH