Sam Ghandchiسام قندچي چرا شاپور بختیار در دی ماه 1357 پیروز نشد
سام قندچی

http://www.ghandchi.com/3836-shapour-bakhtiar.htm
Why Shapour Bakhtiar Did Not Suceed in January 1979
http://www.ghandchi.com/3836-shapour-bakhtiar-english.htm

http://iranpoliticsclub.net/politics/bakhtiar-lost/index.htm

مطالب مرتبط: 1     2     3     *

 

shapour-bakhtiar

 

بیش از 17 سال پیش تحلیل خود را از انقلاب ارتجاعی 1357 در ایران در کتابی تحت عنوان «ایران آینده نگر»، منتشر کردم و چندان به آنچه در آنزمان نوشته شده، حرفی برای اضافه کردن نیست. حدود دو ماه پیش از پیروزی انقلاب 1357، شاه، زنده یاد شاپور بختیار را که از رهبران جبهه ملی ایران بود، بعنوان نخست وزیر ایران منصوب کرد، که حتی باعث انشعاب در جبهه ملی شد؛ اما طی دو ماه، دولت او سقوط کرد و به همراه آن رژیم پیشین ایران پایان یافت و آیت الله خمینی در عرض دو ماه و البته در پی دو سال ناآرامی ها در ایران، به پیروزی دست یافت. چند سال بعد، شاپور بختیار که همچنان در خارج کشور علیه رژیم جدید اسلامی در ایران (ج.ا.ا.) فعالیت می کرد توسط تروریستهای رژیم اسلامی در پاریس ترور شد و هر سال در این روزها بحثهایی در میان اپوزیسیون در مورد علت عدم موفقیت دکتر بختیار مطرح می شود و هفته ی گذشته سالروز ترور آن زنده یاد بود. اما اینکه در 1357 چه اتفاقی افتاد خیلی موضوع ساده ای است. مردم ایران در چشم انداز خود، طی دوسال خیزش پاییز 1356 تا بهمن 1357، از رژیم پیشین عبور کرده بودند و در جستجوی آلترناتیوی بودند. چپگرایان که رهبری اپوزیسیون را در اوائل سال 1356 در دست داشتند امیدوار به این بودند که وضعیتی شبیه شبه دموکراسی دوران 1320 تا 1332 در ایران شکل گیرد که بتوانند احزاب سیاسی، اتحادیه های کارگری و غیره را شکل دهند، اما بعد از شبهای شعر در انستیتو گوته در پاییز 1356 در پی فراخوان جیمی کارتر برای حقوق بشر در اتحاد شوروی که به اپوزیسیون ایران هم کمک کرد، آن وضعیت سالهای 1320 تا 1332 شکل نگرفت. با این وجود، چپی ها در اندیشه های خود از رژیم شاه عبور نکردند و منتظر شکل گرفتن وضعیت شبه دموکراسی سالهای 1320 تا 1332 بودند، حتی رادیکالترین و بزرگترین گروه چپ، فداییان خلق، رهبری حزب توده را پذیرفتند که مدلش همچنان شبه دموکراسی سالهای 1320 تا 1332 بود که شاه اجازه نداد که شکل گیرد. این پیش وضعیت کشور در زمانی بود که شاپور بختیار عنان دولت را برای دو ماه در دست گرفت پیش از آنکه در بهمن ماه 1357 دولتش سقوط کند. درست است که دکتر بختیار از شکل دادن جمهوری لاییک بعنوان هدف نهایی خود حرف می زد و حتی ساواک شاه را منحل کرد، اما شاپور بختیار پیام روشنی برای سرنگونی فوری سلطنت نداشت، در حالیکه آیت الله خمینی عبارت به اصطلاح "جمهوری اسلامی" را در واکنش به آنچه مردم می خواستند، اختراع کرد، همه می دانیم پیش از آن، خمینی همیشه از «دولت اسلامی» حرف زده بود و نه از "جمهوری اسلامی." اصل موضوع این بود که چشم انداز مردم برای ایران تغییر کرده بود و از رژیم گذشته عبور کرده بودند در حالیکه حتی چپگرایان، نهضت آزادی، جبهه ملی و از جمله دکتر بختیار هنوز فکر می کردند که شبه دموکراسی در چارچوبی نظیر سالهای 1320 تا 1332 در ایران با ادامه رژیم شاه، برقرار شود. به همین دلیل دکتر شاپور بختیار شکست خورد و آیت الله خمینی پیروز شد. من این یادداشت را نمی نویسم که به بحث در مورد تاریخ انقلاب 57 ایران پایان دهم. حتی بیش از دو و نیم قرن که از انقلاب کبیر فرانسه می گذرد، هنوز مورخان در مورد آن انقلاب و دلایل عواقب آن بحث می کنند و به همین شکل برای انقلاب 1357 ایران بحثهای تاریخی ادامه خواهد داشت. اینجانب حتی تاریخنگار نیستم و کتابم که در بالا ذکر شد به معنی واقعی کلمه، کتاب تاریخ نیست و عنوان اولیه ی آن کتاب بود: «ایران آینده نگر: تأملی بر انقلاب ارتجاعی 1357 ایران». دلیل نوشتن این یادداشت بخاطر آنچیزی است که امروز دارد در ایران اتفاق می افتد. دوباره چپگرایان، جبهه ملی، اصلاح طلبان اسلامی که اپوزیسیون قدرتمندی در رژیم کنونی هستند در حالیکه در دوران شاه حتی اپوزیسیون درون رژیم حاکم به سختی وجود خارجی داشت، و حتی امروز، سلطنت طلبان ایران از جمله هواداران سلطنت مشروطه، مدل شبه دموکراسی سالهای 1320 تا 1332 در نظرشان است وقتی که در مورد خیزشهای 4 سال اخیر فکر می کنند، در حالیکه پیام مردم که در خیزش 96 و خیزش 98 بیان شد، انحلال رژیم اسلامی است و هیچکس حتی آنها که در حمایت از تلاشهای رضا شاه برای سکولاریسم شعار می دادند، خواستار احیای رژیم سلطنتی گذشته ی ایران نشدند. مردم ایران از هردو رژیم عبور کرده اند، یعنی هر دو رژیم اسلامی و رژیم پیشین سلطنت پهلوی، و مردم آماده برای از نو آغازیدن نظیر سال 1357 هستند. آیا ممکن است که مردم دوباره اشتباه کنند؟ مطمئنا می توانند اشتباه کنند، اما آنهایی که به آنچه مردم خواستارش هستند گوش نمی دهند، شکست خواهند خورد همانگونه که چپ و جبهه ملی از جمله زنده یاد دکتر شاپور بختیار، در سال 1357 شکست خوردند، گرچه دکتر شاپور بختیار یکی از روشنگرترین رهبران سیاسی تاریخ ایران بود، کسی که نظیرش در تاریخ هر ملتی کمیاب است، شخصیتی که چند روز پیش به بهترین وجه توسط دکتر علی راسخ توصیف شده است.


به امید جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران

 

سام قندچی
http://www.ghandchi.com

بیستم مرداد ماه 1399
August 10, 2020

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

متون برگزیده سام قندچی

 

 

برای حزب جمهوریخواهان سکولار دموکرات و آینده نگر ایران
http://www.ghandchi.com/futuristparty/index.html

 

 

 

SEARCH