Sam Ghandchiسام قندچي  بازهم درباره مارکس، آنارشیسم، و احزاب سکولار دموکرات و آینده نگر
سام قندچی

http://www.ghandchi.com/2911-hezb.htm

مطالب مرتبط: http://bit.ly/2Mx2CXF

 

hezb

 
روز گذشته یادداشتی را در فیسبوک از آقای مهدی اصلانی درباره نظرات آقای شاهین نجفی که یکی از مشهورترین آنارشیستهای ایران هستند، مطالعه می کردم. واقعیت این است که بعد از مشاهده ی شکست کمونیسم در شوروی، چین، بلوک شرق، کوبا، ویتنام، کامبوج، کره شمالی، آلبانی، و بسیاری دیگر از کشورهای آسیا، آمریکای لاتین و آفریقا، یعنی بیش از نیمی از جهان، امروز در ایران ما شاهد خیزش آنارشیسم در میان جوانان انقلابی ایران هستیم و حتی پژاک نیز دارد از این خیزش سوء استفاده می کند و می خواهد از جوانان ایران بعنوان گوشت دم توپ برای اهداف تروریستی خود استفاده کند. در نتیجه شاید بد نباشد در مورد مارکس و آغاز سوسیالیسم قدری دقت کنیم. مارکس و انگلس بعد از تدوین مانیفست حزب کمونیست در سال 1848 اساساً دولتی کردن را راه خروج از استثمار جامعه ی سرمایه داری ارزیابی کردند و بعد از آن نیز مارکس با کار خود روی کتاب سرمایه توانست حقوق کارگران را با دقت مشخص کند و به موازات آن مارکسیستها به شکل دادن احزاب سوسیالیست اروپایی مشغول شدند و با سازماندهی اتحادیه های کارگری رشد کردند، و  احزاب سوسیال دموکرات در پایان عمر مارکس نیروی قابل ملاحظه ی سیاسی در کشورهای اروپایی به شمار می آمدند. در آنزمان مارکس می بیند که گرچه به هدف مطرح کردن حقوق کارگران در جامعه ی سرمایه داری دست یافته است اما اساس طبقاتی این جوامع به جای خود است موضوعی که سالها قبل از مانیفست حزب کمونیست و مطمئناً سالها قبل از کاپیتال در کتاب «خانواده مقدس» بحث کرده بود و در کتاب نقد فلسفه حقوق هگل راه حل آنرا کن فیکون جامعه ی سرمایه داری می دید. در نتیجه در اواخر عمر خود به تم آن دو نوشته ی قدیمی خود برگشته و در نقد برنامه گوتا به طرح دیکتاتوری پرولتاریا میرسد که کل جامعه ی سرمایه داری را، چه دموکراتیک و چه استبدادی، دیکتاتوری بورژوازی می خواند و با این کار همه ی پلورالیسم را در سوسیالیسم مارکسیستی به دور می اندازد. البته بعدها سوسیال دموکراتهای اروپا اساساً در این زمینه از مارکس پیروی نمی کنند و سوسیالیسم اروپایی به موازات سرمایه داری، و همچنین احزاب سوسیالیست اروپایی تا به امروز، به موازات احزاب دیگرِ جامعه ی سرمایه داری، به حیات خود ادامه می دهند و گرچه اساساً به برنامه هایی متکی بر مالکیت دولتی نظیر طرح مانیفست حزب کمونیست ادامه داده اند؛ اما، در عین حال به قول لنین نقد برنامه گوتا را مدفون کرده اند. کلاً لنینسم بر اساس نقد برنامه گوتا و دیکتاتوری پرولتاریا شکل می گیرد، و عاقبتِ آنرا هم، در استبداد همه ی کشورهای کمونیستی دیده ایم که در میان عامه ی مردم برای وصف آن قصه هایی درست شده بود از جمله اینکه گویا سگی می خواسته از دیوار برلین عبور کند و به نگهبان می گوید گرسنه ام و اجازه بده به آن طرف بروم و نگهبان می گوید خب بیا برو و بعد از مدتی بر می گردد و نگهبان می گوید چرا برگشتی و در پاسخ می گوید آنجا هم گرسنه بودم ولی اقلاً اینطرف اجازه واغ واغ کردن داشتم. به هرحال در اروپای غربی اساساً سوسیال دموکراسی بعنوان نیمی از قدرت سیاسی در همه ی آن کشورها از زمان مارکس و انگلس تا به امروز، وجود داشته و دارد. آیا مارکس حق نداشت که می گفت با این برنامه هنوز جامعه ی طبقاتی از بین نرفته و اساس استثمار وجود دارد و اصل عدالت اجتماعی برآورده نشده است. چرا حق داشت و همه ی ما می دانیم که سوسیالیسم اروپای غربی بهشت نیست. اما کشورهایی که بر اساس کمونیسم دیکتاتوری پرولتاریا و لنینسیم بنا شدند نشان دادند که حاکمیت سرمایه دولتی بر کل جامعه، از رهبران احزاب و رژیمهای کمونیستی، طبقه ی جدیدی ساخت که کل قدرت را در اختیار داشتند و استبداد کامل بر جامعه حاکم شد و دیگر قدرت سرمایه خصوصی نیز از بین رفته بود که بتواند آنها را به چالش بکشد و شاید اگر به جای نیمی از جهان، آن سیستم بر کل جهان حاکم شده بود، به این راحتی نمی شد دوباره دموکراسی را در جهان احیا کرد. به همین دلیل دیگر روشن است که نابودی سرمایه خصوصی راه کار برای رسیدن به عدالت اجتماعی نیست و نه تنها به برابری اقتصادی نمی رسیم بلکه حقوق بشر را نیز از دست می دهیم و به همین دلیل برای پیشگیری از بازتولید استبداد یکی از موضوعاتی را که باید در نظر داشت از بین نبردن مالکیت خصوصی است. در نتیجه اگر این با تجربه کمونیسم فهمیده شد، طرح های قبل از مارکسِ آنارشیستها برای از بین بردن مالکیت و مذهب و دولت هم بی معنی است که در همان زمان کمون پاریس نشان داده شد که به جایی نمیرسد و بعد ها نیز ثابت شد که آنارشیسم سکویی برای پیروزی فاشیسم هیتلری شد. پس آیا باید از خیر عدالت اجتماعی گذشت؟ خیر ولی نمی توان در چارچوب جامعه ی صنعتی به این ایده آل رسید و در جامعه ی فراصنعتی نیز راه کار به این سادگی نیست و در کتاب «واریانت جدید برای تأمین نیازهای بشر- کتاب الکترونیک» این موضوع به دقت بحث شده اما کمتر دوستان زحمت مطالعه ی آنرا به خود می دهند و آنارشیسم همیشه برای جوانان نظیر مواد مخدر نسخه ی سریع برای رسیدن به هدف بوده، هرچند در عمل درجا زدن بوده است. آیا همه ی کارهای مارکس غلط بود؟ خیر. حتی برخی مارکسیستها نظیر آلتوسر، پلورالیست بودند گرچه به پلورالیسم فلسفی نرسیدند و پلورالیست سیاسی بودند. اگر شخصاً با سکولاریسم فلسفی مخالفم و هوادار سکولاریسم سیاسی هستم که دکتر اسماعیل نوری علا اختلاف آندو را بسیار بهتر از صاحب این قلم توضیح داده است، در رابطه با پلورالیسم، هوادار پلورالیسم فلسفی هستم و پلورالیسم سیاسی را اصل کار جنبش سیاسی نمی دانم و به تفصیل سالها ست درباره این موضوع بحث کرده ام. در نتیجه گام بعدی در شکل دادن احزاب آینده نگر دور ریختن دستاوردهای مارکس و سوسیالیستها نیست بلکه این موضوع است که تسلط دادن سرمایه داری دولتی راه حل نیست و باید در عین دادن آزادی به مالکیت خصوصی، پارلمان را نیز توامند کرد که مالیاتهای بالا بر درآمدها و ثروتهای کلان، با هدف برقراری عدالت اجتماعی، وضع کند، کاری که احزاب سوسیالیست اروپایی و حزب دموکرات آمریکا انجام می دهند و مشخصاً خانم الیزایت وارن، یکی از کاندیدهای کنونی حزب دموکرات آمریکا برای انتخابات ریاست جمهوری در سال آینده، در طرح های اقتصادی خود برای آمریکا، بر آن تأکید دارد، ولی نباید فکر کرد که این موضوع کل معضل عدالت اجتماعی را حل خواهد کرد و به بحث «واریانت جدید برای تأمین نیازهای بشر- کتاب الکترونیک» باید مراجعه کرد. با اینحال شخصاً برای طرح پلاتفرم پیشنهادی حزب آینده نگر که 20 سال پیش نوشتم، بسیار از برنامه ارفورت حزب سوسیال دموکرات آلمان استفاده کردم. امروز که احزابی نظیر حزب سکولار دموکرات ایرانیان شکل گرفته اند، این بحثهای پلاتفرم خیلی پیشرفت کرده است، همانطور که در نوشتار «حزب آینده نگر در پی هدفی که مارکس به آینده دور موکول می کرد»، مورد بحث قرار گرفته است.

 

به امید جمهوری آینده‌نگر دموکراتیک و سکولار در ایران،

 

سام قندچی

IRANSCOPE.COM
http://www.ghandchi.com

پانزدهم آبان ماه 1398
Nov 6, 2019

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

برای حزب جمهوریخواهان سکولار دموکرات و آینده‌نگر ایران
https://sites.google.com/site/futuristparty

 

 

SEARCH