Sam Ghandchiسام قندچي  تفاوت اصلاح طلبان متقن و مشروطه خواهان رزین
سام قندچی

http://www.ghandchi.com/2547-etehademellat-irancpi.htm

 

etehademellat  irancpi

 

هدف از انتشار این یادداشت توهین به حزب مشروطه ایران نیست. برای زنده یاد داریوش همایون بنیانگذار حزب مشروطه بسیار احترام قائل بوده و درباره خدمات او به ایران و ایرانی بسیار نوشته ام (1). در مورد حزب مشروطه ایران نیز همیشه به نیکی یاد کرده ام (2). حتی به رغم آنکه این قلم از مخالفان جریان اصلاح طلبی هستم (3) و اصلاح طلبی اسلامی را جریانی ارتجاعی ارزیابی می کنم (4)، اما در این نوشتار هدفم فقط بیان واقعیتی بسیار ساده در مورد این هردو جریان است. رژیم اسلامی در ایران اساساً سلطنت یا خلافت اسلامی است و اصلاح طلبان ایران به درجات مختلف می خواهند این رژیم را مشروطه کنند یعنی از اختیارات پادشاه، خلیفه یا ولی فقیه کم کنند و در بهترین حالت آرزوی آنها نظیر آقای محمود احمدی نژاد، تلاش برای تغییر مقام ولی فقیه به جایگاهی تشریفاتی نظیر ملکه بریتانیا است. اما مشروطه خواهان کنونی که رژیمی سکولار می خواهند، واقعاً در ایران، پادشاهی در قدرت نیست که آنها می خواهند قدرت او را محدود کرده و تشریفاتی کنند. پادشاه آنها 40 سال است که وجود خارجی ندارد و 39 سال پیش فوت کرده است. اینکه کسی بخواهد سلطنت تازه ای در ایران برپا کند، دیگر مشروطه خواه نیست بلکه سلطنت طلب است و بستگی به اینکه سلطنتی را بتواند در ایران برقرار کند، بعد از آن عده ای می توانند در آن رژیم سلطنتی، مشروطه خواه باشند و عده ای هم استبداد خواه و در نتیجه صحبت از مشروطه خواه یا غیرمشروطه خواه امروز بی معنی است چون اصلاً سلطنتی وجود ندارد؛ پس تفاوت اصلاح طلبان امروز و مشروطه خواهانِ امروز چیست؟ اصلاح طلبان در واقع مشروطه خواهان واقعی در ایران هستند در حالیکه مشروطه خواهان نظیر آن است که در رؤیای خود در ایرانِ پیش از سال 1357 زندگی می کنند (5)، و مرتب می خواهند مقام محمد رضا شاه را در آن ایرانی که در تخیلات خود دارند، از طریق روش نرم، تشریفاتی کنند، و نمی دانند که در ایرانِ واقعیِ آن دوران، کسانی بودند که همین تلاشها را کردند و به خاطر آن تلاشهایشان برای روش نرم، سر باختند وگرنه این نبود که کسی آن روشها را نمی دانسته و دنبال به ثمر رساندنش در آن دوران، نبوده است. آن سالهای 1342 تا 1357 اساساً دیگر حزب توده ای در داخل ایران در کار نبود و فقط از آن حزب توده ی سالهای 1320 تا 1332، کمیته مرکزی در خارج باقی مانده بود که بعد از انقلاب مدتی دوباره زنده شد. درست است که صمدبهرنگی را کسی در ارس غرق نکرد اما اینکه ادامه دهندگان راه او نظیر بهروز دهقانی که خود پژوهشگر، آموزگار و نویسنده ای بسیار پرتوان بود، به مشی چریکی کشیده شدند، و نه ادامه روش نرم صمد بهرنگی، به دلیل آن بود که سر می باختند نه اینکه از آنچه برخی دوستان، امروز، درباره روش نرم مطرح می کنند، خبر نداشته اند، اتفاقاً در پی همین روش نرم به مشی چریکی رسیدند. زنده یاد بهروز دهقانی همان برادر خانم اشرف دهقانی بود و اصلاً چریک نبود و مانند صمد بهرنگی اهل مطالعه و آموزش کودکان و نوجوانان بود، و خانم اشرف دهقانی که امروز در سنین هفتاد وچند سالگی هنوز خود را یک چریک می داند، در واقع از کادرهای نوجوانِ همان زمان روش نرم صمد بهرنگی و بهروز دهقانی بود؛ اگر فرصت داشتید کتاب خاطرات زندان خانم اشرف دهقانی بسیار خواندنی است (6). به عبارت دیگر موضوع روش نرم را در ایران، خیلی ها آزمایش کردند و منظورم کسانی نیست که نظیر نویسندگان مجله فردوسی مارکسیست علنی بودند، بلکه آنهایی را در نظر دارم که سیاسی کار بودند، و برخی را حتی می شد با محمد علی فروغی ها مقایسه کرد که بهتر است نام نبرم که مناقشه دیگری را آغاز نکنم، اما حتی آنها نیز به مشی چریکی رسیدند و البته شخصاً از روز اول با مشی چریکی مخالف بودم و هنوز هم با آن مخالفم (7). اما اصل موضوع، در اینجا بحث برسر ممکن بودن یا نبودن پادشاهیِ مشروطه نیست که اگر در ایران ممکن می بود دلیلی برای کودتای رضا شاه وجود نداشت و سلطنت قاجار در زمان احمدشاه، سرنگون نمی شد (8). واقعاً قصد توهین به کسی نیست اما همه بحثهای حزب مشروطه، یادآور فیلم بازگشت به آینده است که مایکل جی فاکس هنرپیشه اول بود یعنی کسی بخواهد به گذشته برگردد و خطاهای تاریخ را تصحیح کند. ببخشید به این روراستی می نویسم اما دوستان حزب مشروطه بهتر است بجای مشروطه کردنِ یک سلطنت خیالی، به فکر موضوع پیشگیری از بازتولید استبداد در جمهوری سکولار آینده ی ایران باشند، که 40 سال است موضوعی واقعی در عرصه سیاست ایران است، اما به دلیل این دعواهای مشروطه خواهان خیالی با جمهوریخواهان، به آن معضل واقعی ایران، همچنان بی توجهی می شود (9). اگر هم این دوستان که خود را مشروطه خواه می خوانند، آرزوی سیستمی سلطنتی برای ایران دارند، می توانند مطمئن باشند که آن سلطنت، مشروطه نخواهد بود، و احتمالاً نظیر آنهایی که در آرزوی احیاء صفویه بودند، اگر نادری پیدا شد، سلطنت صفوی را احیاء نخواهد کرد، و افشاریه تازه ای در تاریخ ایران رقم خواهد خورد، که دموکراسی آخرین موضوع مورد توجه آن نادرشاه آینده خواهد بود (10).

 

به امید جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران،

 

سام قندچی

IRANSCOPE.COM
http://www.ghandchi.com

بیست و هشتم اسفند ماه 1397
March 19, 2019

 

پانویس:

 

1. درباره داریوش همایون

https://goo.gl/AvyYDv

 

2. درباره حزب مشروطه ایران

https://goo.gl/Kmpf7L

 

3. مقالاتی درباره اصلاح طلبی و اصلاح طلبان
http://www.ghandchi.com/eslahtalabi.htm

 

4. اصلاح طلبی ارتجاعی
http://www.ghandchi.com/249-ReactionaryReformism.htm

 

5. چرا بحث مشروطه خواهی امروز بی معنی است: جمهوریخواهان قلابی پله ای برای نادرشاه آینده
http://www.ghandchi.com/2426-mashroteh-khahi.htm

 

6. درباره خانم اشرف دهقانی

https://goo.gl/VkHeUN

 

7. تکلیف جنبش سیاسی ایران با تروریسم
http://www.ghandchi.com/470-Terrorism.htm

 

8. اگر پادشاهی مشروطه در ایران کار می کرد که رضا شاه با کودتا احمد شاه را از پادشاهی خلع نمیکرد
http://www.ghandchi.com/2375-rezashah-ahmadshah.htm

Dr. X: Why Constitutional Monarchy Will Never Work in Iran
http://www.ghandchi.com/dr_x-ipc-rp.htm

 

9. بعد از دموکراسی، چگونه از بازتولید استبداد در ایران جلوگیری کنیم
http://www.ghandchi.com/2191-regeneration-of-a-tyranny.htm
http://isdmovement.com/Gitimadari/Gitimadari-Nr-6.pdf#page=38
http://ghandchi.com/Gitimadari-Nr-6.pdf#page=38
After Democracy, How to Prevent Regeneration of a Tyranny in Iran 
http://www.ghandchi.com/2191-regeneration-of-a-tyranny-english.htm

 

10. چرا بحث مشروطه خواهی امروز بی معنی است: جمهوریخواهان قلابی پله ای برای نادرشاه آینده
http://www.ghandchi.com/2426-mashroteh-khahi.htm
     

 

 

 

 

 

 

 

 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

 

 

 

 

 

SEARCH