Sam Ghandchiسام قندچي  بازهم درباره بحث زبان مادری

سام قندچی

http://www.ghandchi.com/2507-zabane-madari.htm

 

zabane-madari

 

بعد از انتشار گفتگوهای شاهزاده رضا پهلوی، مهندس حشمت طبرزدی و چند تن دیگر از فعالان جنبش سیاسی ایران، بحثهای جاری در اپوزیسیون ایران درباره موضوع زبان مادری، مشخص تر شد (1). درگذشته این قلم نظر خود را در دو نوشته تحت عنوان "آموزش به زبان مادری: آری یا نه" (2) و "زیاده روی در دفاع از زبان فارسی" (3) بحث کرده ام و همچنین در نوشتاری تحت عنوان "دو سه کلمه درباره بحث اتنیسیته، و جنبشهای برای رفع تبعیضهای اتنیکی، مذهبی و جنسیتی" (4)، موضوع اهمیت حقوق اتنیکی بحث شد و اینکه ربطی به این ندارد که کسی با فدرالیسم موافق یا مخالف است (5). اما واقعاً بحث آموزش در قرن بیست و یکم را نباید نظیر قرون نوزدهم و بیستم نگاه کرد. امروز زبان اصلی در دنیا انگلیسی است و زبان بعدی با فرسنگها فاصله، در هر رشته، زبانی دیگر است. مثلاً آنچه در زمان ترکیه ی آتاتورک انجام شد که خط در ترکیه لاتین شد، آموزش را تا مدتها سخت تر کرد و امروز هم کسانی که می خواهند خط فارسی را تغییر دهند وقت خود را تلف می کنند. واقعیت این است که امکان آموزش زبان ارمنی، اسپانیایی، آسوری، آلمانی، انگلیسی، بلوچی، ترکی، روسی، فارسی، فرانسه، کردی، گیلکی، عبری، عربی، یا مازندرانی یا هر زبان دیگری را در ایران باید در همه مدارس در هر نقطه کشور فراهم کرد و هر دانش آموزی جدا از آنکه این زبانها، زبان مادری او است یا نه، باید بتواند اگر علاقمند است، آن زبان را بیاموزد حتی درسطح ادبیات عالی آن زبان، و البته اگر در مدرسه ای متقاضی برای آموزش زبان معینی نباشد، طبعاً تدریس نخواهد شد. اما همه علوم در این قرن بیست و یکم را باید به زبان انگلیسی تدریس کرد که تازه ترین کتابها به انگلیسی هستند و کلاً بیشترین تعداد کتاب و راهنمای داروها و راهنمای سوار کردن دستگاه ها، به انگلیسی است، و منظور از «بیشتر» هم، کمی بیشتر نیست، منظور بالای 95 درصد است. بسیاری کشورها نظیر هلند این واقعیت را قبول کرده و در برنامه های آموزشِ کشور منظور کرده و در 30 سال گذشته این کار به نفع مردم آن کشور شده است در حالیکه حتی ترکیه در خاورمیانه به رغم نزدیکی زیاد به غرب و داشتن خط لاتین، هنوز در آموزش زبان انگلیسی ضعیف است و کشورهایی نظیر فرانسه هم به خاطر تعصبات خود به همین شکل از درک واقعیت امروزِ قرن بیست و یکم عاجزند. حالا فرض کنیم شما یک مهندس هستید که زبان مادری تان ترکی است و در خوزستان بخواهید کار کنید. می توانید زبانهای عربی و فارسی را در دبیرستان بخوانید، اما همه کشور آموزش علمی خود را به زبان انگلیسی انجام داده اند و درنتیجه، چه همکاران شما در خوزستان در ایران تحصیل کرده باشند و چه در تهران و چه در تبریز یا سنندج، و چه در خارج کشور، تفاوتی نمی کند و امروز در همه کشورهای جهان انگلیسی می دانند، فقط نگاهی به اینترنت این واقعیت را نشان می دهد. شخصاً اگر می خواستم تازه به مدرسه بروم دوست داشتم ادبیات فارسی را بیاموزم اما فرزندم که فارسی زبان مادری اوست برایش آموزش خط فارسی و ادبیات فارسی، بعد از انگلیسی، فرانسه، چینی، اسپانیایی، مالزیایی و روسی قرار دارد هرچند فارسی را بسیار عالی در کنار همه این زبانها، حرف میزند، اما با ادبیات انگلیسی و فرانسه خیلی بیشتر از ادبیات فارسی، آشنایی دارد. منظور اینکه به صرف آنکه زبان مادری یک نفر چیست، علاقه ی آموزش خط و ادبیات آن زبان برای او یکسان نیست، به همین دلیل در مدارسِ بهتر در آمریکا، امکانات آموختن تعداد زبانهای بیشتری بعنوان زبان دوم حتی در مدارس دولتی فراهم است. در ایران هم، چه در زمان رژیم شاه و چه امروز در رژیم اسلامی، مدارس بین المللی نظیر ایران زمین و رستم آبادی که ثروتمندان بچه های خود را میفرستادند، امکانات آموزشی که اینجا برای همه مردم ایران مطرح شد، برای عده معدودی فراهم بود. مثلاً مرتب بعضی از تجربه کودکانی حرف میزنند که در آموزش به زبان غیرمادری مشکل داشته اند که راهش داشتن کلاسِ زبانِ آموزش، و تدریس آن بعنوان زبان دوم در کنار بقیه دروس است، که در آمریکا در مدارس ابتدایی حتی دولتی برای آندسته از کودکان، وجود دارد و برخی هم استفاده می کنند و مفید است. اما تجربه های آنهایی که در آموزش به زبان غیرمادری مشکل دارند را تعمیم دادن به همه، غلط است و ابداً پژوهشهای علمی نیز این حرفها را تأیید نمی کند که گویی از بقیه عقب مانده اند، اتفاقاً کسانی که به زبان مادری آموزش ندیده اند، در دراز مدت «مفاهیم» را بهتر درک می کنند و بیشتر کودکان ایرانیان مهاجر از اهالی بومی جلوترند گرچه دلیلش فقط زبان نیست و تأکید والدین ایرانی بر آموزش عامل مهمی است. به هر حال، فعالان سیاسی ایران صرفنظر از اینکه از چه اتنیسیته می آیند واقعاً باید این بحثهای عقب مانده در مورد موضوعات اتنیکی و آموزش به زبان مادری را کنار بگذارند. از هر ایرانیِ موفقی که در رشته های پزشکی، علوم و تکنولوژی نظیر فیزیک، کامپیوتر، ژنتیک، علوم فضایی، ارتباطات دیجیتال یا هوش مصنوعی کار می کند بپرسید که فقدان آموزش علوم به زبان انگلیسی، چقدر به ضررش بوده است. اکثر دوستانی که در خارج کشور برای زبان فارسی حنجره پاره می کنند و صبح تا شب موضوع فکریشان تجزیه طلبان است، بچه های خودشان زبان مادری شان که فارسی است را بلد نیستند نه فقط نوشتن، بلکه حتی حرف زدن، و مسأله ای هم ندارند و با هویت هم هستند یعنی هویت ایرانی-آمریکایی دارند، و خیلی هم موفقند و استاد دانشگاه و مقامات عالی علمی و پروفشنال دارند، و اتفاقاً این تعصبات ملی و زیاده روی در تبلیغ زبان فارسی (6) توسط همین دوستان که خود سالهاست خارج از ایران زندگی می کنند، می تواند باعث تجزیه ایران شود. ملی گراییِ افراطی، هم از طرف برخی کمونیستهای سابقِ مناطق اتنیکی ایران که امروز فدرالیست شده اند نابود کننده ایران است، و هم از طرف برخی دیگر از کمونیستهای ایران که امروز مصدقی شده اند نجات دهنده ایران نیست، معضلات اتنیکی ایران مسائلی واقعی در دنیای قرن بیست و یکم هستند و راه حلهای اواسط قرن بیستم که حتی در آن زمان هم خیلی خوب کار نکرد، راهِ کار امروز برای مردم ایران نیست. شاید 20 سال دیگر اکثر ایرانیان به زبان انگلیسی با هم حرف بزنند و دنیا آخر نمی شود. در 10 سال اول اینترنت، اکثریت ایرانیان با هم به زبان انگلیسی حرف می زدند، کافی است که به بایگانی اس سی آی، نگاهی بیاندازید (7). تعصبات کودکانه را کنار بگذاریم و بر امکانات آموزشِ خط و ادبیات زبان مادری تکیه کنیم، اما زبان آموزش علوم و تکنولوژی را در ایران نه به فارسی و نه به هیچ زبان مادریِ دیگر، بلکه به انگلیسی تبدیل کنیم، و نترسیم هویت خود را از دست بدهیم، هویتی که به این راحتی از دست برود شاید ارزش نگهداشتن ندارد. ما در قرن بیست و یکم زندگی می کنیم و اتفاقاً در همان بریتانیا که مهد زبان مادریِ انگلیسی بود، امروز اکثریت، شاید زبان مادری شان هندی و اردو باشد، که چندان فرقی با هم ندارند و به دلیل تعصب دو نام مختلف دارند!

 

به امید جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران،

 

سام قندچی

IRANSCOPE.COM
http://www.ghandchi.com

یازدهم اسفند ماه 1397
March 2, 2019

 

پانویس:

 

1. درباره فایل صوتی منتشر شده ی جلسه ای با شاهزاده رضا پهلوی و مهندس حشمت طبرزدی
http://www.ghandchi.com/2497-tabarzadi.htm

 

2. آموزش به زبان مادری: آری یا نه؟
http://www.ghandchi.com/761-mother-tongue.htm

 

3. زیاده روی در دفاع از زبان فارسی
http://www.ghandchi.com/767-persian-language.htm

 

4. دو سه کلمه درباره بحث اتنیسیته، و جنبشهای برای رفع تبعیضهای اتنیکی، مذهبی و جنسیتی
http://www.ghandchi.com/2303-ethnicity.htm

 

5. اعلام تغییر موضع به مخالفت با هرگونه فدرالیسم برای ایران
http://www.ghandchi.com/1641-etelaieh-federalism.htm
Announcing Change of Position to Opposing any form of Federalism for Iran
http://www.ghandchi.com/1641-etelaieh-federalism-english.htm

 

6. زیاده روی در دفاع از زبان فارسی
http://www.ghandchi.com/767-persian-language.htm

 

7. هوشیار نراقی: گذری كوتاه در تاريخ ايرانيان در اينترنت

http://www.ghandchi.com/gozari.htm



  
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

برای حزب جمهوریخواهان سکولار دموکرات و آینده نگر ایران
https://sites.google.com/site/futuristparty

 

 

 

 

SEARCH