Sam Ghandchiسام قندچيگفتاری از اسماعیل نوری علا درباره گفتمان جهان بینی در میان ایرانیان
سام قندچی
http://www.ghandchi.com/1388-jahanbini.htm

 

هفته گذشته دکتر اسماعیل نوری علا بحثی تلویزیونی را در مورد مبحث جهان بینی ارائه کردند، که شنیدنی است (1).  در این گفتار آقای نوری علا به موضوعات متفاوتی پرداخته، و از جمله گفتمان پلورالیسم و مونیسم را در اندیشه ایرانی، مطرح کردند، و مشخصاً تطور از چند خدایی تا یکتاپرستی زرتشتی را در نگرش های مذهبی ایرانیان، مورد بحث قرار دادند. 

 

سی و پنج سال پیش تحقیقات مفصلی درباره تاریخ پلورالیسم در اندیشه غرب منتشر شد (2). در واقع اندیشه غرب از زمان ارسطو و پیش از او، بر دیدگاه پلورالیستی تأکید داشته است (3)، هرچند اندیشه های مونیستی نیز بویژه در قرون وسطی و حتی در دوران مدرن وجود داشته، و در دورانهایی نیز بر اندیشه اروپاییان مسلط شده است (4). سؤال این است که چرا در غرب، اندیشه های پلورالیستی تفوق یافته، اما در ایران، حتی تا به امروز که روشنفکران ما از اسلامگرایی بریده اند، بازهم به مونیسم زردشتی افتخار می شود، و نه به کنار گذاشتن مونیسم. امید آن بود که روزی به همت محققان ایرانی، گفتمانی در ارتباط با پلورالیسم در اندیشه های ایرانیان، مطرح شود.  سخنان دکتر نوری علا از این نقطه نظر آغازی است بر چنین گفتمانی در مورد جهان بینی ایرانیان.

 

در گذشته نکاتی از دیدگاههای عرفانی در اندیشه های مطرح شده در ایران، بحث شده است، از جمله اختراع دو زبان در آثار مولوی که ادامه تفکر امام محمد غزالی است که "در زبان خدا همه چیز ضرورت است، اما در زبان بشر، همه چیز آزادی است" (5).  گرچه نوعی پلورالیسم در برخی اندیشه های صوفیان ایران نظیر برخی گرایشات در دیدگاه وحدت وجودی، می توان یافت، اما اساساً در عرفان ایران با دیدگاهی مونیستی روبرو هستیم. دکتر نوری علا در این گفتار خود، مقدمه ای درباره دیدگاه عرفانی ارائه داده، که این واقعیت را در اندیشه های عرفانی در ایران، نشان میدهد.

 

اما اساساً بحث اسماعیل نوری علا درباره دیدگاه علمی در عصر مدرن است و مثلاً در مورد تفاوت دانش و علم، نکات جالبی را مطرح می کنند. سالها پیش نوشتاری در مورد فلسفه علم منتشر شد (6)، شاید برخی از خوانندگانی که به آن گفتمان علاقمند بودند، گفتار روز 18 فروردین دکتر نوری علا برایشان جالب باشد. امیدوارم دکتر نوری علا بیشتر این گفتار خود را در برنامه های بعدی، ادامه دهند.

به امید 
جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران

سام قندچی، ناشر و سردبیر ایرانسکوپ
http://www.iranscope.com   
http://www.ghandchi.com   
بیست و پنجم فروردین ماه 1396
April 14, 2017

 

*لطفاً برای کل آثار دکتر اسماعیل نوری علا به لینک زیر مراجعه کنید:

http://www.puyeshgaraan.com/NoorialaWorks.htm


پانویس:

 

1. بحث جهان بينی دکتر اسماعیل نوری علا در تاریخ 18 فروردین 1396 در برنامه علیرضا میبدی
https://www.youtube.com/watch?v=VLYZRvvIwME

 

2. پلورالیسم در اندیشه غرب - کثرت گرائی
http://www.ghandchi.com/301-Pluralism.htm
Pluralism in the Western Thought
http://www.ghandchi.com/301-PluralismEng.htm

 

3. آینده نگری و پلورالیسم ارسطو
http://www.ghandchi.com/440-Aristotle.htm
Futurism and Aristotle's Pluralism
http://www.ghandchi.com/440-AristotleEng.htm

 

4. اندیشه مارکسیستی و مونیسم -یکتا گرائی
http://www.ghandchi.com/299-Marxism.htm
Marxist Thought & Monism
http://www.ghandchi.com/299-MarxismEng.htm

 

5. صوفیگری و تقدیر گرائی- یک یادداشت کوتاه
http://www.ghandchi.com/354-Sufism.htm
Sufism and Fatalism - A Brief Note
http://www.ghandchi.com/354-SufismEng.htm

 

6. فلسفه علم در قرن بیستم
http://www.ghandchi.com/358-falsafehElm.htm
 

 


مطلب مرتبط
مجاهدین درون اپوزیسیون نیست، داعش شیعی است
http://www.ghandchi.com/1332-mko-shiite-daesh.htm   
Mojahedine Khalgh, a Shiite Version of Daesh
http://www.ghandchi.com/343-MKOEng.htm

 

 

 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

 

 

 

 

 

SEARCH