Sam Ghandchiسام قندچي در حاشیه بحثهای فروپاشی: خیزش 96 فقط ثابت نکرد که اصلاح طلبی کار نمی کند!
سام قندچی
http://www.ghandchi.com/2460-foroopaashi.htm

 

foroopaashi

 

بیش از یکسال از خیزش 96 (1) می گذرد و بزودی به دومین سالگرد آغاز انقلاب 21 ایران نزدیک می شویم (2). آنچه مسلم است هفتم دی ماه 1396 نقطه عطفی (3) در مبارزات 40 ساله مردم علیه کوکلاکس کلان هایِ اسلامیِ حاکم بر ایران بود (4)، و این جنبش به روشنی خواست خود را برای ایجاد جمهوری سکولاردموکرات و آینده نگر مطرح ساخت (5)، که نقطه پایانی بر طرح های بی ثمر اصلاح طلبی اسلامی در 25 سال اخیر بود (6). اما خیزش 96، تنها، نقطه پایانی برای اصلاح طلبی اسلامی و هواداران چپی آنها نبود، بلکه همچنین دیدگاهی که تحولی نظیر سقوط شوروی و بلوک شرق را برای رژیم اسلامی ایران متصور است، به چالش کشید، دیدگاهی که روزگاری، آیت الله علی اکبر هاشمی رفسنجانی، یا بعد از او حجت الاسلام سید محمد خاتمی، یا 6 سال پیش حجت الاسلام حسن روحانی را، بعنوان گورباچف ایران تصور می کرد، و همزمان فروپاشی قریب الوقوع رژیم را به همراه دموکراتیزه شدن از بالا، به تصویر می کشید. رژیم اسلامی در ایران، از نظر داخلی در همه این 40 سال، به اندازه خیزش 96 در معرض سقوط قرار نگرفت، و دولتهای به اصطلاح گورباچفی ایران ظاهری دروغین داشتند و در واقعیت تفاوت چندانی با جناح های دیگر رژیم نداشتند. اما از سوی دیگر، حاکمیتهای مشابه در منطقه، یعنی خلافت اسلامیِ طالبان در افغانستان، داعش در موصل عراق و رقه در سوریه، نظیر رژیم آلمان هیتلری، توسط حمله نظامی نیروهای متحد بین المللی تحت رهبری آمریکا، سرنگون شدند، و نابودی آنها هیچ شباهتی به فروپاشی و سقوط اتحاد شوروی و بلوک شرق نداشت. خیزش 96، بیشتر به تحولات آغاز انقلاب مشروطه شباهت داشت، تا به فروپاشی شوروی. پیامی که از رویدادهای یکسال اخیر می توان گرفت این است که فقط اصلاح طلبی نیست که در ایران مردود شده، بلکه همچنین طرحهایی که امیدشان بر تحولی نظیر سقوط شوروی و بلوک شرق در ایران است، از گردونه خارج می شوند. به عبارت دیگر، ما با تحولی بیشتر شبیه انقلابهای کلاسیک نظیر انقلاب 1775 آمریکا (7)، روبرو هستیم، و در چنین حالتی، عنصر تعیین کننده برای پیروزی انقلاب 21 ایران، ایجاد سازمانها، احزاب و تشکیلاتهای قدرتمند است که قادر باشند چنین تحولی را به اشکال علنی و مخفی، رهبری کنند، در حالیکه در شوروی و بلوک شرق اساساً وجود چنین تشکیلاتهایی برای تغییر به دموکراسی، تعیین کننده نبودند، و اصلِ تغییر، از بالا صورت گرفت. در تاریخ اپوزیسیون ایران، یکبار دیگر تصور اپوزیسیون از راه انقلاب، غلط از آب در آمد. در سالهای اوائل دهه 1340، تا اوائل دهه 1350، اکثریت اپوزیسیون ایران تصور می کردند که روستاهای ایران در انقلاب، نقش درجه اول را بازی خواهند کرد، و تئوری هایی نظیر محاصره شهرها از طریق دهات مطرح می شدند، اما انقلاب 1357 نشان داد که قیام شهری، تحول را در ایرانِ سالهای دهه 1350، رقم زد، و رهبری آنرا نیز اسلامگرایانی قادر شدند به دست گیرند که سالها، کارِ تشکیلات سازیِ سیاسیِ مخفی و علنی، انجام داده بودند. یعنی ایجاد تشکیلاتهای بزرگ با تعداد زیادی عضو و هوادارِ فعال در عرصه های مختلف مبارزه سیاسی و مدنی در داخل ایران، عنصر تعیین کننده پیروزی انقلاب 1357، و عامل رهبریت نیروهای اسلامگرا در رژیم بعدی شد (8). بنظر میرسد، تصورِ مدلِ فروپاشی اتحاد شوروی و بلوک شرق، برای پایان یافتن رژیم اسلامی در ایران، بویژه بعد از تجربه خیزش 96، به واقعیتِ تطور اوضاع در ایران، نزدیک نیست. لازم به یادآوری است که برخی کسانیکه امروز تصور می کنند رهبر جنبش مردم ایران هستند، درکِ درستی از واقعیتهای ایرانِ تحت حاکمیت رژیم اسلامی ندارند (9).

 

به امید جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران

سام قندچی

سایت آینده نگر ایرانسکوپ
http://www.ghandchi.com

هفدهم بهمن ماه 1397
February 6, 2019

 

پانویس:

 

1. خیزش 96

https://goo.gl/QmJPYV

 

2. انقلاب 21 ایران

https://goo.gl/w5rMvF

 

3. هفتم دی ماه نقطهء عطف تغييرناپذير جنبش ضد حکومت مذهبی در ايران
http://www.ghandchi.com/1855-noghte-atf.htm

 

4. کوکلاکس کلان های اسلامی

http://ghandchi.com/islamic-kkk.htm

 

5. ایران-جمهوری آینده نگر-ویرایش سوم
http://www.ghandchi.com/411-FuturistRepublic.htm
Iran-Futurist Republic-Third Edition
http://www.ghandchi.com/411-FuturistRepublicEng.htm

 

6. مقالاتی درباره اصلاح طلبی و اصلاح طلبان
http://www.ghandchi.com/eslahtalabi.htm

 

7. مدیسون، مقاله های فدرالیست و ایران
http://www.ghandchi.com/1003-madison-federalist-papers-iran.htm 
Madison, Federalist Papers and Iran
http://www.ghandchi.com/1003-madison-federalist-papers-iran-english.htm

 

8. تصورات غلط از نحوه پیروزی خمینی در 1357، باعث توهماتی در امروز است
http://www.ghandchi.com/2277-darbarehe1357khomeini.htm

 

9. درباره «اعضای غیرفاسد بسیج و سپاه» که مورد علاقه شاهزاده رضا پهلوی هستند
http://www.ghandchi.com/2456-rp-sepah-basij.htm

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

 

 

 

SEARCH