Sam Ghandchiسام قندچي بحث اصلی امروز در مورد انقلاب مشروطه و رضا شاه چیست
سام قندچی
http://www.ghandchi.com/2725-mashrooteh-reza-shah.htm

مطلب مرتبط: http://bit.ly/2KDxjZC 

 

mashrooteh-reza-shah 
 

در 40 سال گذشته یکی از کارهای ارزنده ای که در داخل کشور انجام شده انتشار کتب تاریخی و وبسایتهای بسیار دقیق در مورد تاریخ ایران است، در نتیجه دیدگاه های شعاری که پیش از انقلاب درباره تاریخ متدوال بود، مطرح نیستند. مثلاً از یکسو چپی ها در گذشته می گفتند که رضا شاه را انگلیسی ها سر کار آوردند و بقیه داستان و از سوی دیگر باستانگرایان دوست داشتند از رضا شاه تصویری بسازند که گویی با برنامه ی احیاء امپراطوری هخامنشی برخاسته و حتی حاضر نبودند بشنوند که حرکت رضا شاه جنبشی جمهوریخواهی را در اواخر سلطنت قاجار نمایندگی می کرد. امروز دیگر در جنبش سیاسی ایران اساساً این بحثها سالهاست پایان یافته است.

 

بحثی که امروز در مورد انقلاب مشروطه هست، اینکه علاوه بر روحانیون که در آن انقلاب نفوذ داشتند و منافع خود را در تداوم سلطنت قاجار می دیدند، نفوذ بریتانیا و برخی مفتخورهای دم و دستگاه سلطنت قاجار در رهبری آن انقلاب، باعث شد که برنامه جمهوریخواهی حتی طرح نشود، در حالیکه از زمان محمد شاه قاجار یعنی پدر ناصرالدین شاه اندیشه های جمهوریخواهی در ایران مطرح بوده و عجیب است که چرا صد سال بعد، در زمان انقلاب مشروطه اساساً مطرح نشد و تازه در زمان اواخر سلطنت احمد شاه مطرح می شود. دو دیگر هم موضوع گزینش سلطنت توسط رضا خان است که دوباره علاوه بر روحانیون، بریتانیا و مفتخورهای دم و دستگاه سلطنت قاجار که دیگر در پایان کار از احمد شاه مأیوس شده بودند، از انتخاب سلطنت برای رضا خان حمایت کردند و نه جمهوری.

 

در مورد دلیل علاقه ی روحانیون به ایجاد سلطنت توسط رضا خان بسیار بحث شده که ترس آنها از آنچه بر سر روحانیت در جمهوری ترکیه آمد، عامل اصلی بود. اما علاوه بر روحانیون، جمع مفتخور دیگری که از قِبَل سلطنت در همه ی دوران قاجار و پیش از آن نان می خوردند یعنی سلطنت طلبان، حال که دیگر امیدی به احمد شاه نمی دیدند، تلاش کردند رضا خان سلطنت برپا کند و نه جمهوری. جریان سوم نیز بریتانیا بود که در همه ی دنیا همیشه ترجیح می داد رژیمهای سلطنتی برپا کند حتی در آمریکا نیز تا به آخر همین تلاش را داشت و کشمکش اولیه ی جفرسون و همیلتون و بعد هم نوشته های مدیسون در زمان تدوین قانون اساسی آمریکا به همین خاطر است.

 

برخی از دوستان با نیت خیر اما بحثهایی تکراری را مطرح می کنند که شاید خوب بود 50 سال پیش در فضای خارج کشور مطرح می شد، اما امروز همه ی آن بحثها با کارهایی که در عرصه ی تاریخ در داخل کشور انجام شده، اهمیت خود را از دست داده و شاید برای برخی که هنوز در خارج کشور در همان دیدگاه های 50 سال پیش مانده اند، جالب باشد، یعنی فقط برای برخی چپی های سابق و باستانگرایان سابق همچنان موضوع بحث است، و مورد بی اعتنایی اصل جنبش سیاسی جاری. برای بحثهای تازه در مورد موضوع سلطنت رضا شاه پیشنهاد می شود با دقت نطرات کسانی نظیر دکتر ایکس مورد مطالعه و  بحث قرار گیرد که به روز است.

 

به امید جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران،

 

سام قندچی

IRANSCOPE.COM
http://www.ghandchi.com

پنجم تیر ماه 1398
June 26, 2019

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

برای حزب جمهوریخواهان سکولار دموکرات و آینده نگر ایران
https://sites.google.com/site/futuristparty

 

 

SEARCH