Sam Ghandchiسام قندچي بازهم در مورد موضوع اعتماد به رهبری سیاسی برای رسیدن به جمهوری سکولار و دموکراتیک
سام قندچی
http://www.ghandchi.com/1842-trust-government.htm

 

روز گذشته پس از نقل قولی از مصاحبه دکتر اسماعیل نوری علا که گفته بود مردم ایران به هیچکسی اعتماد ندارند از بس که دروغ شنیده اند، به اصلاح طلبان اشاره ای شد (1). در واقع موضوع اصلاح طلبان مورد نظر دکتر اسماعیل نوری علا نبود، و بحث این قلم بود، و از خوانندگان تقاضا دارم نوشتاری را که سیزده سال پیش تحت عنوان "قدرت، مذهب، و اصلاح طلبان جمهوری اسلامی" منتشر شده، مطالعه کنند که به تفصیل توضیح داده شده چرا به رغم آنکه قدرت سیاسی قرن هاست از مذهب جدا شده، آنچه اصلاح طلبان ایران تجدید حیات کرده اند، همان برنامه بنیادگرایان اسلامی در قرن 21 است، ولی با ظاهری دروغین (2). اما موضوع بحث دکتر اسماعیل نوری علا در دو دقیقه آخر کلیپی که در پانویس آن مقاله آمده بود ربطی به موضوع اصلاح طلبان نداشت و در مورد مبحث اعتماد و شکل گیری دولتهای دموکراتیک در کشورهای دیکتاتوری سابق بود، چه منظور فیلیپین باشد چه تاجیکستان. این معضل پس از تجربه سقوط شوروی و اردوگاه سوسیالیستی در پایان دهه 1980 خیلی مسأله شده چرا که بسیاری از مقامات سابق کمونیست در همه کشورهای سابق شوروی و بلوک شرق مقامات بالای دولتهای جدید را در تصاحب خود قرار داده اند و سؤال این است که چگونه از همان ابتدای تشکیل مجلس مؤسسان و دولت موقت از چنین عاقبتی جلوگیری شود. واقعیت این است که در انقلاب آمریکا از زمان پیروزی انقلاب تا انتخابات برای اولین رییس جمهور چهارده سال طول کشید و طی آن مدت کنگره کانتیننتال کشور را می گرداند و قانون اساسی تدوین می کرد. در قانون اساسی تلاش شد تفکیک سه قوه و کنترل و توازن قدرت به دقت در ساختار سیاسی کشور مشخص شود. آنچه در مورد انتخاب شدن برای مقامات دولت آینده تأکید شد یکی ملغی کردن همه القابی نظیر شاهزاده بود، و دومی هم این بود که اگر کسی در نهادی مذهبی صاحب مقام است، حق تصدی مقام در هیچیک از سه قوه دولت را ندارد مگر آنکه اول از مقام خود در آن نهاد مذهبی استعفا دهد.  توضیحات مفصل در مورد هردو این مواضع را نیز در دفاتر فدرالیسم که مدیسون و همیلتون نوشته اند، می توان مطالعه کرد. یعنی بهترین تضمین در مورد سیستم دموکراتیک آنچیزی است که در قانون اساسی مطرح شده و ارگانهایی که برای نظارت بر اجرای قانون اساسی ساخته شوند. حالا آیا تجربیاتی نظیر کشورهای سابق بلوک شرق یا جمهوریهای آسیایی شوروی سابق در شمال ایران یعنی قدرت مقامات سابق کمونیستی مشکل ساز نیست. بله هست اما در این مورد با تعهد افراد در دولت موقت نمی شود کاری کرد و اگر سیستم اجازه دهد فردی در دولت موقت می تواند مثلاً به دوست یا خویشاوندش برای تصدی مقام در دولت آینده کمک کند و این مسائل حتی 240 سال بعد از استقرار جمهوری سکولار و دموکراتیک در آمریکا مطرح هستند و فقط مسأله دوران انتقال از دولت موقت به دولت دائمی نیستند. در واقع از همان اول، سیستم است که باید بتواند حتی عفریت هم اگر به رأس قدرت آمد، درست کار کند که تا به امروز سیستم دموکراتیک در آمریکا اینگونه بوده است. با اینحال هر جامعه ای بستگی به تاریخ پیش از دموکراسی آن کشور، محدودیتهایی دارد که مثلاً مردم چه کسانی را می شناسند و با چه نحله های فکری آشناترند و طبیعتاً در انتخابات آزاد هم افرادی که چنان نظراتی را نمایندگی می کنند شانس بیشتری برای انتخاب شدن دارند، حتی وقتی القابی نظیر شاهزاده ملغی شود، یا که مقامات مذهبی اجازه تصدی مقام دولتی نداشته باشند مگر آنکه از مقام خود در نهاد مذهبی استعفا کرده باشند، و آزادی کامل احزاب وجود داشته باشد. به هر حال این موضوعات جزئیات بغرنجی هستند که کار تدوین و تصویب قانون اساسی را در آمریکا به 14 سال کشاند و همانطور که ذکر شد امروز که بیش از دو قرن از عمر جامعه مدرن گذشته است در همین تجربه های اخیر در اوکراین و کشورهای دیگر دیده ایم که انتخاب مقامات کمونیست سابق مسأله بوده و هست. نمی شود از کره مریخ آدم برای تصدی مقامات دولتی وارد کرد و افرادی که واجد شرایط مندرج در قانون اساسی تازه باشند حق دارند کاندید برای مقامات دولتی شوند و اگر رأی آوردند، انتخاب می شوند و برای رشد جمهوری سکولار و دموکراتیک در کشور، ساختن نهادهای سکولار و دموکراتیک مدنی و سیاسی در جامعه بهترین تضمین برای اجتناب از بازگشت دوباره دیکتاتوری و اسلامگرایی است.

 

به امید جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران

سام قندچی

سایت آینده نگر ایرانسکوپ
http://www.ghandchi.com

دوازدهم دی ماه 1396
 January 2, 2018

 

پانویس:

 

1. امضا دادن دست اندرکاران مهستان برای عدم قبول مقام در دولت آینده کار غلطی است
http://www.ghandchi.com/1840-nooriala-emzaa.htm

 

2. قدرت، مذهب، و اصلاح طلبان جمهوری اسلامی- ویرایش دوم
http://www.ghandchi.com/412-PowerReligion.htm
Power, Religion, and IRI Reformists
http://www.ghandchi.com/412-PowerReligionEng.htm

 

 

 

 

 

 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

 

 

 

SEARCH