Sam Ghandchiسام قندچيچرا سازماندهی احزاب فراصنعتی با مشکل روبرو است
سام قندچی
http://www.ghandchi.com/1375-moshkele-sazmandahi.htm  

 

ایجاد احزاب فراصنعتی در دنیا، اساساً موفق نبوده است. شاید جمعی بنام فوچریبل در فرانسه اولین تلاش جدی را برای انجام چنین منظوری، در نیم قرن گذشته انجام داده اند و به رغم آنکه برتراند دو ژوونل، از پایه گذاران آینده نگری مدرن پس از جنگ جهانی دوم، و صاحب آثاری بسیار ارزشمند در عرصه سیاست، از طلایه داران فوچرییل بود، باز هم حزبی به دست نیامد. در مورد مشکل ایجاد احزاب فراصنعتی جدید در سالهای اخیر بحث زیاد شده است (1).

 

واقعیت اینکه یکدسته احزاب در غرب، یعنی احزاب دموکراتیک و لیبرال، در پایان قرن هجدهم شکل گرفتند و اساساً دیدگاهشان بر بهبود زندگی بشر در سایه دولتهای دموکراتیک بود، در نتیجه از سویی بطور دائمی، پاسداری از دموکراسی سیاسی را در صدر وظائف خود می دیدند، و از سوی دیگر، از طریق اهرمهایی نظیر تغییر در قوانین مالیاتی یا تنظیم مقررات بیمه های اجتماعی، جهت کسب حقوق اقتصادی و اجتماعی بیشتر برای طبقات و اقشار مختلف جامعه مدرن، تلاش می کردند و در این راستا از مثلاً اتحادیه های کارگری حمایت به عمل می آوردند. نزدیکی حزب دموکرات آمریکا و اتحادیه های کارگری در صنایع اتوموبیل سازی دیترویت، نمونه ای از چنین برنامه های حزبی است. دسته دوم احزاب در غرب، یعنی احزاب سوسیالیستی، در پایان قرن نوزدهم شکل گرفتند و اساساً دیدگاهشان تغییر دولتهای لیبرال به دولتهای سوسیالیست بود، که قرار بود حقوق طبقات محروم جامعه مدرن در آنها تبلور یابد. در منتهی‌الیه این دیدگاه سوسیالیستی، جریان مارکسیستی قرار داشت، و این جریان پس از مارکس، در سوسیال دموکراسی اروپا تعدیل شد و تنها در سنت افراطی لنینیستی، شکل به اصطلاح "کن فیکونی" آن ادامه یافت؛ همانطور که در نوشتار "کن فیکون مارکسیستی ایران" بحث شده است (2).

 

به عبارت دیگر، در اروپا و آمریکا اساساً احزاب مدرن وجود دارند که میراث جامعه صنعتی هستند، و با تحول فراصنعتی جهان، این احزاب استحاله می شوند، و در نتیجه انگیزه لازم برای ایجاد احزاب نوین برای دنیای فراصنعتی وجود ندارد، اما در ایران، که احزاب مدرن وجود ندارند، ایجاد احزاب فراصنتعی و احزاب مدرن، بر هم منطبق است، و طبعاً در دستور کار امروز جامعه قرار دارد. در قرن نوردهم، تشکیلاتهای لیبرال در ایران، پیش از آنکه بتوانند قوام حزبی پیدا کنند، از بین رفتند و اکثریت فعالان سیاسی، راه احزاب مارکسیست لنینیست را در ایران پایان قرن نوزدهم و کل قرن بیستم برگزیدند (3). در نتیجه کسانیکه سابقه فعالیت حزبی دارند، در تشکیلاتهای مدل مارکسیست لنینیست، فرهنگ سیاسی خود را رشد داده اند و درکشان از فرهنگ حزبی، نوعی تلاش برای رسیدن به مدینه فاضله است (4). بطور خلاصه، ایجاد حزبی برای تغییر اجتماعی، بدون کن فیکون سیاسی و اقتصادی و اجتماعی، برای این فعالان، جذابیت چندانی ندارد.

 

یکبار جنبش سیاسی ایران تجربه مشابهی را دیده است. بخشی از سازمان مجاهدین خلق به مارکسیسم لنینیسم رسیدند، اما گروه هایی که درست کردند، بیشتر به گروه های مذهبی شباهت داشت، و همیشه نیز این احساس را داشتند که گویی چیزی کم است. امروز نیز بسیاری از کسانیکه سکولار دموکرات هستند، و به برداشت جامعه فراصنعتی رسیده اند، وقتی وارد فعالیت حزبی می شوند، هنوز مثلاً دنبال طبقه کارگر صنعتی بعنوان پیشقراول آینده می نگرند، یا می پرسند که طبقه پیشتاز امروز کیست، در صورتیکه اصلاً دلیلی ندارد که اینها موضوع اصلی فکری در ساختن حزب، تلقی شود. مثلاً وقتی حزب دموکرات در آمریکا ایجاد شد کسی اینگونه به موضوع حزب نمی پرداخت، در حالیکه وقتی حزب کمونیست چین ایجاد شد موضوع کارگران در مقایسه با دهقانان بعنوان نیروی اصلی انقلاب، بحث اصلی فکری بود. کلاً فرهنگی که از سابقه سازمانهای مارکسیستی به ارث رسیده، برای آنهایی که امروز برای ایجاد احزاب فراصنعتی در ایران فعالیت می کنند، مشکل ساز شده است.


به امید 
جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران

سام قندچی، ناشر و سردبیر ایرانسکوپ
http://www.iranscope.com   
http://www.ghandchi.com   
هجدهم فروردین ماه 1396
April 7, 2017

پانویس:

 

1. کرزوایل، هری پاتر، و حزب آینده نگر
http://www.ghandchi.com/479-KurzweilFuturism.htm
Kurzweil, Harry Potter and Futurist Party
http://www.ghandchi.com/479-KurzweilFuturismEng.htm

 

2. کن فیکون مارکسیستیِ ایران
http://isdmovement.com/2017/0417/040717/040717.Sam-Ghandchi-Marxists-Armageddon.htm

 

3. آیا گروه های مارکسیست لنینیست مصداق سکولار دموکراسی هستند
http://www.ghandchi.com/1342-marxist-leninists.htm

 

4. مشکل اصلی سکولارهای ایران
http://isdmovement.com/2015/0115/012615/012615.Sam-Ghandchi-The-main-problematic-of-Iranian-seculars.htm  

 

 


متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com  
 

 

 

 

 

SEARCH