Sam Ghandchiسام قندچيمشکل رهبری سکولار دموکراتها
سام قندچی

http://www.ghandchi.com/1341-moshkele-rahbarie.htm

 

در 38 سال گذشته، شاید تعداد احزاب در ایران جمهوری اسلامی بیش از هر دوره دیگری در تاریخ کشور ما بوده یعنی حتی بیش از دوران سالهای 1320 تا 1332، اما در عین حال این احزاب، اسلامی هستند و نه سکولار دموکرات. سکولار دموکراتها کمتر از هر دوران دیگری در تاریخ ایران در تشکلهای حزبی متشکل هستند. دلیل این امر نیز بسیار ساده است. پادشاهی پهلوی که یک منبع اندیشه های سیاسی سکولار در ایران بود، در دوران میانی سلطنت محمد رضا شاه، حتی احزاب مردم و ایران نوین را پیش از انقلاب 1357، برچید و حزب رستاخیز جایگزین آنها شد. نابودی حزب رستاخیز نیز با سرنگونی رژیم پهلوی همزمان شد و حتی شخصیتهایی نظیر داریوش همایون، هیچگاه تلاش نکردند که آن حزب را در خارج، احیاء کنند.

 

منبع دوم تشکیلاتهای سکولار دموکرات، جبهه ملی ایران بود که هیچگاه تشکیلات حزبی به معنی واقعی کلمه نبود و بیشتر از شخصیتهای مستقل تشکیل می شد. به هرحال جبهه ملی همیشه از شخصیتهای برجسته تشکیل می شد و اعضای آنهم خود را با نظرات شخصیت مورد حمایت خویش تعریف می کردند و در آستانه انقلاب اسلامی نیز دو شخصیت برجسته جبهه ملی یعنی کریم سنجابی و شاپور بختیار جبهه را به دو نیمه کردند.

 

منبع سوم تشکیلاتهای سکولار، احزاب و سازمانهای کمونیستی بودند. حزب کمونیست ایران که پیش از به قدرت رسیدن رضا شاه شکل گرفت، با پیروزی انقلاب اکتبر روسیه بعنوان بخشی از کمینترن در اردوگاه شوروی عمل می کرد و قبل از سقوط رضا شاه ابتدا با ضربه های میرزاکوچک خان جنگلی و بعد هم از طریق سرکوب رضا شاه، نابود شد. بعد از سقوط رضا شاه نیز دیگر آن حزب احیا نشد و حزب توده شکل گرفت که بزرگترین و قدرتمند ترین حزب تاریخ ایران بود که با کودتای 28 مرداد نابود شد. بعد از 28 مرداد نیز سازمانهای مختلف کمونیستی که منتقد حزب توده بودند نیروهای اصلی جنبش کمونیستی شدند، و نه حزب توده، و از میان آنها، پرقدرت ترین تشکیلات، سازمان چریکهای فدایی خلق بود. با سقوط رژیم پهلوی در یکی دو سال اول جمهوری اسلامی، بزرگترین رشد تشکیلاتهای کمونیستی در ایران روی داد، اما با سرکوبهای رژیم در دهه 60 اساساً آن تشکیلاتها نابود شدند. در عین حال پاشیدگی جنبش کمونیستی از شوروی تا چین دیگر اجازه نداد که این تشکیلاتها تجدید حیات کنند. در نتیجه جریانات چپ که متشکل ترین تشکیلاتهای حزبی سکولار دموکرات در ایران بودند، جای خود را به شخصیتهای پراکنده دادند که نظرگاههای متعددی دارند.

 

بدینسان، بخشهای مختلف سکولار دموکراتهای ایران در 30 سال اخیر بیش از هر زمان دیگری فاقد تشکیلاتهای حزبی بوده و از شخصیتهای پراکنده تشکیل شده اند. این شخصیتها نیز اساس طرح های فکری و نظری خود را نه در مورد ایجاد احزاب جدید سکولار دموکرات، بلکه در مورد مسائل مختلف نظری و سیاسی و مدنی مطرح می کنند که لزوماً به شکل گیری تشکل های حزبی، حتی در خارج کشور، نمی انجامد. به همین دلیل بسیاری از بحثهای جاری در فضای سیاسی ایران و ایرانیان، برای ایجاد تشکل حزبی، هیاهوی بسیار برای هیچ محسوب می شود، و بحثهای اینگونه در فضای سیاسی ایرانیان، بیشتر به منحرف شدن از تحزب برای سکولار دموکراتها انجامیده تا کمکی به آن، و کلاً به متشکل شدن سکولار دموکراتها در جنبش سیاسی و مدنی ایران، یاری نرسانده است. نوشته ضمیمه از سایتی بنام امروزنما نمونه ای گویا از این کشمکشها در خارج کشور است (1). در چنین شرایطی بسیاری از مشاجرات افراد شناخته شده تر سکولار دموکرات لزوماً بیان دیدگاه های تشکیلاتهای حال و آینده نیست، در صورتیکه در نمونه های تاریخی روسیه و آمریکا، زمان انقلاب در آن دو کشور، اختلافات نظری رهبران، ترسیم افق تشکیلاتی سکولار دموکراتهای آن جوامع بود، که در مقاله ای به تازگی مطرح شد و شاید بد نباشد دقیق تر در رسانه ها مورد بحث قرار گیرد (2).

 

 

به امید جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران

سام قندچی، ناشر و سردبیر ایرانسکوپ
http://www.iranscope.com
http://www.ghandchi.com

نوزدهم اسفند ماه 1395
March 9, 2017
 

 

*آیا گروه های مارکسیست لنینیست مصداق سکولار دموکراسی هستند
http://www.ghandchi.com/1342-marxist-leninists.htm

 


پانویس:

 

1. امروزنما: اندر حکایت مدیرصدای آمریکا واطرافیان او
همه مردان ستاره درخشش

https://www.facebook.com/emrooznama/photos/a.1439979489564494.1073741828.1434183530144090/1909605555935216/?type=3&theater

2. نیاز به رهبران و کادرهای حرفه ای برای موفقیت احزاب
http://www.ghandchi.com/1311-tashkilaate-hezbi.htm

 

 

مطلب مرتبط

مجاهدین درون اپوزیسیون نیست، داعش شیعی است
http://www.ghandchi.com/1332-mko-shiite-daesh.htm
Mojahedine Khalgh, a Shiite Version of Daesh
http://www.ghandchi.com/343-MKOEng.htm

 

 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

 

 

SEARCH