Sam Ghandchiسام قندچينکته ای از بابک امیرخسروی درباره مارکس و مارکسیسم
سام قندچی

http://www.ghandchi.com/1231-babak-amir-khosravi.htm

 

یک ماه پیش در تاریخ بیست و چهارم سپتامبر 2016 مقاله ای تحت عنوان "بابک امیر‌خسروی: انقلاب اکتبر، یک کودتا بود که راه را برای دیکتاتوری هموار کرد" در سایت رادیو فرانسه منتشر شد (1). بتازگی دوست عزیز مهدی خانباباتهرانی (2) نامه ای را از آقای بابک امیر خسروی که یکهفته پس از انتشار مصاحبه رادیو فرانسه و مشخصاً درباره ارزیابی بابک امیرخسروی از سرنوشت مارکسیسم است برایم ارسال کرده که در زیر می آید و مطلبی خواندنی است:

 

از نامه سی ام سپتامبر 2016 بابک امیر خسروی به یک دوست در مورد مصاحبه با رادیو فرانسه

 

---------------------آغاز متن نقل شده از بابک امیر خسروی--------------

آنچه من اشاره وار درگفتگو با آقای شاهرخ بهزادی ازرادیو فرانسه گفتم گذارازسرمایه داری به عدالت اجتماعی نبود. بلکه مبارزه برای آزادی وعدالت اجتماعی دردرون همین نظام های موجود سرمایه داری است. زیرا دستیابی به اولی را درچشم انداز نمی بینم حال آنکه دومی کاملاً شدنی است.
گذارازسرمایه داری به عدالت اجتماعی یعنی پشت سرگذاشتن سرمایه داری که همان خواست ونظریّۀ سرنگونی نظام سرمایه داری است که درگذشته من نیزمثل شما باورداشتم وخواستارآن بودم. من نیز مثل شما به سوسیالیسم علمی واستقراردیکتاتوری پرولتاریا که مارکس آن را تئوریزه وپایه گذاری کرد باورداشتم. ولی با مطالعه ودرنگ درموضوع به سستی واشکالات نهفته درنظریّۀ مارکس پی بردم وکنارش گذاشتم.
تئوری مارکس ازاین تجزیه وتحلیل جامعه شناسی حرکت می کرد که درجوامع صنعتی پیشرفته، طبقات میانی بتدریج تجزیه شده بخش مهمی ازآن جذب طبقه پرولتاریا وبخش ناچیزآن جذب طبقۀ سرمایه داری خواهد شد. ازاین رو، مارکس درنیمه قرن 19 ام با مشاهده رشد بی بند وبار کنترل نشده سرمایه داری وبی خانمان شدن دهقانان وفقر عمومی جامعه براین گمان بود که جوامع سرمایه داری با گذشت زمان وشدّت گرفتن مباززه طبقاتی به دوقطب یا طبقۀ پرولتاریا که اکثریّت قاطع جامعه را تشکیل خواهد داد وطبقه بورژوازی که شامل اقلیّت کوچکی خواهد شد، تقسیم خواهد شد. ازاین رو جانشین نظام سرمایه داری منتج به حاکمیّت پرولتاریا یا همان دیکتاتوری پرولتاریا است. جنبه های مختلف موضوع را مارکس ازهمان مانیفست کمونیستی تا درنقد اش به برنامه گوتا حزب سوسیال دموکرات آلمان توضیح داده است. مارکس درنیمه های دوم قرن 19 ام آنچنان به برافتادن سرمایه داری باور داشت که گاه درنوشته هایش اصطلاع سرنوگونی قریب الوقوع سرمایه داری را وعده می داد. یک قرن ونیم ازاین گفتارمی گذرد ولی ما هنوزاندرخم یک کوچه ایم.

دراواخرقرن 19 ام پیدا بود که تحلیل مارکس ازدوقطبی شدن جوامع سرمایه داری نادرست است.طبقه متوسط نه تنها تجزیه وناپدید نشد، بل به عمده ترین طبقه تعمیم یافت. امروزه طبقه کارگر در کشورهای سرمایه داری بیش از دو سه درصد جامعه را تشکیل نمی دهد. برنشتاین ازپیروان سرشناس مارکس، اولین اندیشمندمارکسیست بود که به این موضوع پی برد وانگ رفرمیستی خورد. پلمیک های لنین را حتماً به خاطردارید.
شما بهترازمن می دانید که لنین همین دیکتاتوری پرولتاریا را درمورد روسیه وکشورهای نظیر، به دیکتاتوری پرولتاریا ودهقانان تهیدست تعمیم داد. ماها تردیدی نداشتیم که این پدیده رخ خواهد داد. ولی پیامد وپایان غم انگیزآن را درسوسیالیسم واقعاً موجود دیدیم.
نکته مهم دیگر که دراین نوع گفتگو درخور اهمیّت است پاسخ به این پرسش است: اگرطبقه کارگرِمثلاً درانگلستان وفرانسه وآلمان، سوسیالیسم علمی مورد نظر مارکس را نخواهند که نمی خواهند، چه باید کرد؟ در آمریکانیز وضع ازهمین قراراست.
ازاین توضیح کوتاه می توان نتیجه گرفت، وآنچه تا به حال درجهان گذشته نیز در تائید آنست، سوسیایسم علمی مارکس شدنی نیست. اگرشما سوسیالیسم دیگری می شناسید، لطفاً توضیح دهید. اگرشدنی بود من هم با اشتیاق به آن می پیوندم. سوسیال دموکراسی های رایج عملا جزپیشوند سوسیال، چیزدیگری جزمبارزه برای آزادی وعدالت اجتماعی دردرون نظام سرمایه داری نیست. چند وچون دستیابی به عدالت اجتماعی نیزبسته به اوضاع واحوال هرکشور، به ویژه آگاهی وآمادگی اقشارمختلف اجتماعی آن کشوردارد. الگوی خاصی درمیان نیست.
دوست ارجمندم! شما ازکدام گفتارمن دچارشگفتی وغمگین شدید؟ ازبیان یک واقعیّت؟ یا مغایرت گفتارمن با پندارشما؟
ارادتمند بابک امیرخسروی

Sept 30, 2016

---------------------پایان متن نقل شده از بابک امیر خسروی--------------

 

بابک امیر خسروی همچنین مطالب دیگری در مورد تاریخ طولانی شوروی و حزب توده نوشته اند که در اینجا نیامده اما ممکن است برای محققان دوران شوروی و حتی ارزیابی از روسیه پوتین جالب توجه باشد. در گذشته نگارنده این سطور نیز در نوشتار "آنچه از تراژدی جوانشیر و حزب توده می توان آموخت" (3) مطالبی مطرح کرده ام که شاید در همین عرصه پژوهش قابل تأمل باشد.

 

به امید جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران


سام قندچی، ناشر و سردبیر ایرانسکوپ
http://www.iranscope.com
http://www.ghandchi.com
نهم آبان ماه 1395
October 30, 2016

پانویس:

1. بابک امیر‌خسروی: انقلاب اکتبر، یک کودتا بود که راه را برای دیکتاتوری هموار کرد
بقلم شاهرخ بهزادی در سالت ار اف ای http://fa.rfi.fr
https://goo.gl/MCvwxK

 

2. آشنایی ام با مهدی خانبابا تهرانی
http://www.ghandchi.com/1146-mehdi-khanbaba-tehrani.htm

 

3. آنچه از تراژدی جوانشیر و حزب توده می توان آموخت
http://www.ghandchi.com/940-javanshir.htm

 

 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

 

SEARCH