Sam Ghandchiسام قندچي دو کلمه درباره ی جریان به اصطلاح مبارزه با خرافات

سام قندچی

http://www.ghandchi.com/3271-khorafaat.htm

مطالب مرتبط: 1     2     3     4     5     6

   

witches

 

به تازگی در محافل سیاسی ایران جریان به اصطلاح «مبارزه با خرافات» راه افتاده است. سه ماه پیش در مقاله ای تحت عنوان «سکولاریسم: مشکل اصلی دینداران پیشین خرافات نیست» بحثی در این رابطه مطرح شد، اما اینجا می خواهم نکته ی دیگری را خاطرنشان کنم. اساساً به اصطلاح «مبارزه با خرافات» در تاریخ، کار متشرعین بوده است و به همین دلیل نیز آیت الله خمینی و آیت الله مطهری از همان نخستین نوروز بعد از انقلاب 1357 در حمله به برخی سنتهای نوروز نظیر «چهارشنبه سوری» از اصطلاح مبارزه با «خرافات» استفاده می کردند. در اروپای قرون وسطی نیز همه ی آنچه در آتش سوزاندن ساحره ها توسط کلیسای کاتولیک صورت گرفت، تحت همین عنوان انجام شد و حتی در آمریکای مدرن محاکمات ساحره ها در شهر سِیلم در ایالت ماساچوست که تصویری از آنرا در این مقاله ملاحظه می کنید تحت همین عنوانِ به اصطلاح «مبارزه با خرافات» انجام می شد یعنی کلاً این دستگاه مذهبی بود که توسط دیدگاههایی نظیر افکار مورد اشاعه ی ساحره ها به چالش کشیده شده و به همین دلیل دستگاه مذهب رسمی و نیمه رسمی، این حرکتهای فکری را محکوم می کرد، تا حد زنده در آتش سوزاندن کسانیکه در آن شرکت داشتند. واقعیتِ این دیدگاهها در قرون وسطی در اروپا به نگرشهای فکری ماقبل مسیحیت میرسید و در ایران نیز نظیر چهارشنبه سوری قدمتی طولانی پیش از اسلام دارد. کتابی تحت عنوان «سحر آمیز کردن دوباره جهان» نوشته ی موریس برمن به زبان انگلیسی یکی از بهترین پژوهشهایی است که این نگارنده در این مورد مطالعه کرده ام و نمی دانم به فارسی ترجمه شده یا نه. این بحث به این معنی نیست که همه ی جریانات منسوب به این نگرشها، سالم بوده اند و مطمئناً جریانات سیاهکاری نیز که آدم قربانی می کردند، در میانشان بوده؛ اما، آنچه را با عناوینی نظیر ساحره ی سفید از جمله در بسیاری از داستانهای کودکان می بینیم، مطمئناً آنچنان نبوده اند. البته شخصاً با بسیاری از دیدگاههای آقای موریس بِرمن در مورد علم مخالفم بویژه آنکه نقش تشکیلات علمی جامعه ی مدرن را همسان با ممیزی کلیسای قرون وسطی تلقی می کنند؛ اما، کتاب مورد اشاره واقعاً تحقیقات بی نظیری در مورد بحث «خرافات» است. اما در جنبش سیاسی و مدنی امروز ایران، سکولارهایی که در این جریانِ به اصطلاح «مبارزه با خرافات» افتاده اند، در واقع دارند به دست راستی ترین بخش روحانیت ایران کمک می کنند. جریاناتی نظیر درویشان و اشکال جدید آن که در چند سال اخیر از جمله خانم مرجان داوری که با اینگونه اتهامات محاکمه و محکوم به اعدام شده، بخشی از آن چیزی است که در رژیم اسلامی از روز اول بعد از انقلاب 57 در سخنان امثال آیت الله مطهری، با عنادورزی متشرعین که تازه به قدرت رسیده بودند، روبرو شدند. در حقیقت همه ی سنتهایی نظیر فال گیری که در میان زنان ایران مرسوم است دقیقاً از همین ریشه و در اروپا نیز همینگونه بوده و پیش از عصر مدرن بخشی از دیدگاههای مقاومت زنان را در برابر حاکمیت کلیسا بیان می کرده است. بازهم توصیه می کنم کتاب موریس بِرمن تحت عنوان «سحر آمیز کردن دوباره جهان» را بخوانید. آن کتاب را حدود 40 سال پیش خواندم و به تصور صاحب این قلم هنوز بهترین منبع در این زمینه است. به هر حال این به اصطلاح «مبارزه با خرافات» در اپوزیسیون بیشتر دارد به رژیم اسلامی خدمت می کند تا که سکولاریسم را در ایران رشد دهد.

 

 

به امید جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران،

 

سام قندچی

IRANSCOPE.COM
http://www.ghandchi.com

پنجم اردیبهشت ماه 1399
April 24, 2020

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

متون برگزیده سام قندچی

 

 

برای حزب جمهوریخواهان سکولار دموکرات و آینده نگر ایران
https://sites.google.com/site/futuristparty

 

 

 

SEARCH