Sam Ghandchiسام قندچيیادداشتی در مورد آلترناتیو سکولار دموکراتیک

سام قندچی

 http://www.ghandchi.com/807-sd-alternative.htm

به تازگی دو نوشتار در ارتباط با آلترناتیو سکولار دموکراتیک برای ایران منتشر شده که جالب توجه است. اولی نوشته دکتر اسماعیل نوری علا تحت عنوان "حاکمیت ملت، معنای دقیق مشروطیت" در سایت "جنبش سکولار دموکراسی ایران" است (1). دومی نوشتار آقای بهمن زاهدی است تحت عنوان "متفاوت اندیشیدن، اشتباه اندیشیدن نیست ‏(پاسخی کوتاه به آقای اسماعیل نوری‌علا)‏‏ " (2).

 

تا آنجا که به بحث این دو مقاله در مورد تاریخ مشروطیت ایران مربوط است دانش اینجانب در سطحی نیست که بتوانم به آن مهم بپردازم و امیدوارم مورخان این ارزیابی های تاریخی را مورد بررسی قرار دهند. اما ذکر چند نکته در مورد موضوع سکولار دموکراسی بمثابه آلترناتیوی برای آینده ایران شاید ضرری نداشته باشد. امروزه پس از تجربه کوتاه مدت مصر با اصلاح طلبی اسلامی بعنوان طرحی برای آینده خاورمیانه هر روز بیش از پیش آشکار می شود که سکولار دموکراسی نه تنها انتخاب نیروهای غیرمذهبی و اقلیت های مذهبی در خاورمیانه است بلکه بسیاری از نیروهای اصلاح طلب و معتدل اسلامی نیز سکولاریسم را راهکار درست پیش روی خود می بینند. شکاف در نیروهای اصلاح طلب اسلامی دو سو دارد، اگر یکسوی آن روی آوردن به سکولار دموکراسی است، در سوی دیگرش، متأسفانه، پیوستن برخی نیروهای اصلاح طلب پیشین به جریانات تروریستی نظیر القاعده است. البته برخی نیروهای بنیادگرای اسلامی نظیر سلفی ها در مصر مواضع خود را به همکاری با سکولارها تغییر داده اند که نشانگر مقبولیت سکولاریسم در منطقه است. در نتیجه گرایش تازه سکولاریسم در میان اسلامگرایان در ترکیه و مصر با سکولاریزمی که تاریخاً در این کشورها در گذشته وجود داشته یکی نیست.

 

در ایران نیز موضوع سکولار دموکراسی امروز به همین منوال است و قالب های تاریخی لزوماً بیان آنچیزی نیست که اکنون در جریان است. بسیاری که خود را تاریخاً همچنان طرفدار آیت الله خمینی دوران انقلاب می دانند امروز به سکولاریسم روی آورده اند.  بحث پادشاهی و جمهوری نیز در تاریخ ایران و مشخصا در انقلاب مشروطه و دوران پهلوی با آنچه امروز در جنبش سکولار دموکراسی ایران در جریان است، چندان شباهتی ندارد. مثلا بخش مهمی از سکولار دموکراتهای ایران، تکنوکراتهای رژیم پهلوی بوده اند و آنها هنوز هم از نظر دیدگاه تاریخی طرفدار دوران شاه هستند گرچه امروز جمهوریخواه هستند. یا بخش دیگری از سکولار دموکراتهای ایران در گذشته به جریان چپ تعلق داشته اند و طرفدار لیبرالیسم نبوده اند و حتی امروز هم خود را سوسیالیست می دانند اما راه پیشرفت آینده ایران را در تحکیم سکولار دموکراسی می بینند. خلاصه آنکه به استثنا اقلیت کوچکی از نیروهای سکولار دموکرات ایران که به جبهه ملی تعلق دارند بقیه لزوماً از نظر تاریخی نه به لیبرالیسم تعلق داشته اند و نه به جمهوریخواهی. تازه برخی از آنهایی هم که در جبهه ملی بوده اند تعلق خاطرشان به سوسیالیسم بوده و نه به لیبرالیسم. مضافاً آنکه بسیاری در جبهه ملی در گذشته طرفدار پادشاهی بوده اند و کل جبهه ملی تازه پس از انقلاب 57 جمهوریخواه شده است. غرض آنکه وحدت سکولار دموکراتهای ایران امروز با در نظر گرفتن واقعیات کنونی جنبش سکولار دموکراسی است و نه بر مبنای بحثهای تاریخی (3).

 

به عبارت دیگر سکولار دموکراسی ایران بر مبنای جریانی ممتد در تاریخ ایران تعریف نمی شود. بسیاری از آنها که تاریخاً طرفدار دوران شاه هستند امروز نه تنها پادشاهی خواه و طرفدار آقای رضا پهلوی نیستند بلکه جمهوریخواه شده اند. البته پادشاهی خواهان ایران نیروی معینی در اپوزیسیون هستند که طرفدار پادشاهی آقای رضا پهلوی بوده و تشکیلاتهای خود را هم دارند و این موضوع ربطی به جنبش های سکولار دموکراسی و لیبرال دموکراسی ایران ندارد. جمهوریخواهانی نیز هستند که نیروی معینی در اپوزیسیون را تشکیل می دهند اما خود را متعلق به جنبش سکولار دموکراسی نمی دانند. مثلاً سالها پیش اتحاد جمهوریخواهان، در ابتدای تشکیل خود، مشخصاً با عنوان سکولاریسم مخالفت می کرد و آن را با دموکراسی اسلامی در تضاد می دید.  جنبش سکولار دموکراسی ایران با گذشته نگری متحد نمی شود بلکه با آینده نگری می تواند قوام یابد. در نوشتاری در زمان "کنگره سکولار دموکرات های ایران" موضوع اینکه موازین تشکیلات سکولار دموکراسی ایران امروز چه ویژگی هائی دارد بطور مشخص و مبسوط مورد بررسی قرار گرفته بود (4).

 

به امید جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران،

 

سام قندچی، ناشر و سردبیر
ایرانسکوپ

http://www.ghandchi.com

http://www.iranscope.com
پانزدهم خرداد ماه 1393

June 4, 2014

 

پانویس

 

1. دکتر اسماعیل نوری علا: حاکمیت ملت، معنای دقیق مشروطیت

http://isdmovement.com/2014/05/053014/053014.Esmail-Nooriala-Conditional-governance.htm

 

2.  بهمن زاهدی: متفاوت اندیشیدن، اشتباه اندیشیدن نیست. ‏(پاسخی کوتاه به آقای اسماعیل نوری‌علا)‏‏

https://bahman.zahedi.com/ir/home-farsi/91-neveshtehaa/siysi/285-bahman-zahedi-2014-06-02.html

 

3. روشنفکران ایران و احزاب سیاسی

http://www.ghandchi.com/791-intellectuals-political-parties.htm

 

4. نامه ای به دکتر نوری علا در مورد کنگره سکولار دموکرات ها

http://www.newsecularism.com/2013/06/28.Friday/062813.Sam-Ghandchi-Letter-to-Nooriala-re-idscongress.htm

 


متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com
 

 

SEARCH