Sam Ghandchiسام قندچينقطه انفصالی: پارادیم جدید آینده نگری

سام قندچی 
http://www.ghandchi.com/716-singularity-paradigm.htm

 

Singularity: A New Paradigm of Futurism

http://www.ghandchi.com/716-singularity-paradigm-eng.htm

 

مقاله زیر در بلاگ فرادید منتشر شده است:

http://ir.voanews.com/content/blog/1501159.html

 

آینده نگری مدرن به دوران پایان جنگ دوم جهانی بر می گردد هنگامیکه اندیشمندانی نظیر آسیپ فلختایم و برتراند دو ژونل توجه خود را در جستجو برای حل معضلات بشر به فراسوی سرمایه داری و سوسیالیسم، معطوف کردند (1).

 

در نیمه پایانی قرن بیستم دیدگاه آینده نگرها حول مدل "فراصنعتی" دور می زد. دانیل بل مفصلاً این تحول را در شاهکار نظری خود تحت عنوان ظهور جامعه فراصنعتی، توصیف کرد. نویسندگانی نیز نظیر آلوین تافلر و جان نیزبیت، مدل بل را دنبال کردند. تافلر جامعه فراصنعتی را "موج سوم" خواند که در پی دو موج قبلی جوامع کشاورزی و صنعتی ظهور کرده است و نیزبیت متدهایی را برای ترسیم مگاترندهایی که قرن بیستم را شکل می دادند، تدوین کرد.

 

با رشد و گسترش عظیم کامپیوترها و اینترنت در آن سالها، جامعه فراصنعتی هم معنی جامعه اطلاعاتی شد. آینده نگرها بیش از پیش در تحقیقات خود به ژرفای تأثیر کامپیوترها بر جوانب گوناگون جامعه و زندگی بشر پرداختند. علاوه بر انجمن های قدیمی تر آینده نگری نظیر انجمن جهان آینده، تلاشهای تازه تری نظیر مجله وایرد آغاز شدند که کانون توجه خود را مشخصاً بر تازه ترین تحولات کامپیوترها و اینترنت، متمرکز کردند.

 

در سالهای پایانی قرن بیستم، ری کورزویل بینش تازه ای را در کتاب نقطه انفصالی نزدیک است، ارائه کرد (2).

 

در سطور زیر توضیح می دهم که چرا تئوری نقطه انفصالی را پارادیم جدیدی برای آینده نگری می بینم.

 

مفاهیم پارادیم و تغییر پارادیم اساساً پس از انتشار کتاب ساختار انقلابهای علمی "توماس کون" وارد گفتمان علم شدند. در دهه های پایانی قرن بیستم، بحث های "توماس کون" بعنوان دانش سوبژکتیف در برابر نظریه فالسیفیکاسیون پاپر بعنوان دانش ابژکتیف در مورد کشف علمی، مطرح شدند. این گفتمان مفصلاً در نوشتار فلسفه علم در قرن بیستم مورد بررسی قرار گرفته است (3).

 

خود با نظرات "دیوید بوهم" و "دیوید پیت" در مورد تقابل بحث های فلسفی "توماس کون" و "کارل پاپر" در آن دوران موافقم که نوشته اند:

 

"پارادیم، آنگونه که توماس کون نشان می دهد، فقط یک تئوری علمی مشخص نیست بلکه کل نوع کار، تفکر، ارتباطات، و درک ذهنی را در بر می گیرد. پارادیم به درجه زیادی بر مهارت ها و ایده هایی مبتنی است که بطور ضمنی در آنچه هنگام شاگردی دانشمندان؛ مثلاً در دوره بعد از لیسانس مطرح می شوند، منتقل می شود. با اینحال از زمان انتشار کتاب ساختار انقلابهای علمی توماس کون، بسیاری، پارادیم را با تئوری عمومی پایه ای هموزن گرقته اند و تغییر پارادیم را با ایجاد تغییر آگاهانه در آنگونه تئوری، مساوی فرض کرده اند. به اینطریق برخی تا آنجا پیش می روند که خود، تغییر پارادیم پیشنهاد می کنند. اما این کار کاملاً به معنی نادیده گرفتن نکته اساسی ایده "توماس کون" است که با کاربرد این اصطلاح، زیربنایی ضمنی را در نظر دارد، و آنهم اساساً ناخودآگاه، که کل کار و اندیشه دانشمندان را در بر دارد." (دیوید بوهم و دیوید پیت، علم، نظم و خلاقیت، نسخه انگلیسی 1987، صفحه 42)

 

شاید تمرکز کانون توجه توماس کون بر تئوری نسبیت عمومی، بعنوان مثال اصلی در کتاب خود، باعث شد که مفهوم پارادیم مورد بحث او، به غلط برابر تئوری علمی مشخص درک شود؛ موضوعی که اساساً کارل پاپر در بحث تئوری فالسیفیکاسیون خود مورد نظر دارد.

 

تا آنجا که به تئوری های علمی مربوط می شود عرصه های تازه علمی نظیر پروژه جنوم ثابت کرده اند که مدل بدون فرضیه ممکن است حتی در عرصه های پراهمیت علم، از طرح های مورد بحث فلسفه علم در قرن بیستم بهتر کار کند، اما این موضوع بحث این نوشتار نیست.

 

با بهره گیری از مدل پارادیم های توماس کون، تئوری نقطه انفصالی کورزویل، تغییر پارادیم واقعی در نحوه اندیشه آینده نگرها در مورد آنچیزی است که ممکن است اتفاق افتد. مثلاً ما دیگر نمیتوانیم خود را به روند هایی که از طریق روش تحلیل مضمون قابل تبیین هستند، محدود کنیم.  تغییرات اساسی که کورزویل برای ما آشکار کرده است بشریت را به نقطه ای می برد که "انسان" دیگر معنایی را نخواهد داشت که برای میلیون ها سال داشته است و آنهم نه در آینده ای دور، بلکه در تحولی که تا سال 2045 شکل خواهد گرفت (4).

 

آنچه کورزویل نشان داده نه تنها تغییر گسسته ای عمده بلکه تغییر پارادیمی اساسی برای آینده نگری مدرن است. مضافاً آنکه فوریت گسست اجازه نمی دهد آنهایی که علاقمندند بدانند در آینده چه چیز می تواند، ممکن است، یا که اتفاق خواهد افتاد؛ با این پارادیم تازه با بی اعتنایی روبرو شوند.

 

پانویس:

 

1. http://www.ghandchi.com/347-Futurism.htm

2. http://www.singularity.com

3. http://www.ghandchi.com/358-falsafehElm.htm

4. http://ir.voanews.com/content/blog/1405295.html  

 


به امید
 جمهوری آینده نگر
دموکراتیک و سکولار در ایران

سام قندچی، ناشر و سردبیر ایرانسکوپ
http://iranscope.blogspot.com  
http://www.iranscope.com  
http://www.ghandchi.com  

سیزدهم شهریورماه 1391

September 4, 2012

 


متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com  


 

SEARCH