sam-ghandchi متهم کردن گروههای سیاسی کرد نظیر «کومله»، به «تجریه طلب»، چگونه شروع شد
سام قندچی

http://www.ghandchi.com/4037-tajziehtalabi.htm

مطالب مرتبط: 1     2

 

tajziehtalabi

 

اول اجازه دهید این را توضیح دهم که بعد از سقوط شوروی در سال 1368، تجزیه طلبی در خاورمیانه مسأله ای واقعی شد، چرا؟ اساساً قبل از شکل گیری شوروی، بریتانیا و قدرتهای بزرگ در خاورمیانه و از جمله در ایران از ایجاد کشورهای بزرگ در منطقه، حمایت نمی کردند و دولتهایی نه چندان مقتدر، و کوچک را، ترجیح می دادند، اما بعد از انقلاب 1917 و تأسیس اتحاد جماهیر شوروی، قدرتهای غرب از ایجاد دولتهای مقتدرِ محلی در خاورمیانه و ایران حمایت به عمل آوردند، و به همین دلیل نیز از شکل گیری دولت مقتدر رضا شاه در جنوب شوروی حمایت شد، و البته تاریخ، افت و خیزهای خود را دارد و این عامل یکی از فاکتورهایی است که می توان در مورد تاریخ خاورمیانه و از جمله ایران مورد توجه قرار داد. به هرحال بعد از سقوط شوروی، اساساً کشورهای غربی علاقه ی زیادی به ایجاد دولتهای مقتدر بزرگ در خاورمیانه نداشته اند، و این امر به خودیِ خود به تجزیه طلبی کمک می کند؛ اما، لزوماً به این معنی نیست که تلاش کنند همه ی کشورهای بزرگ در منطقه را تجزیه کنند! این بحث فقط نشان می دهد که تجزیه طلبی موضوعی خیالی نیست.

 

اما موضوعِ متهم کردن گروهها، سازمانها و احزاب منطقه ی کردستان به تجزیه طلبی با واقعیت بالا اصلاً ارتباطی نداشته است. بعد از انقلاب 57، در کردستان دو حزبِ اصلی وجود داشت، یکی حزب دموکرات کردستان که از تاریخ گذشته به جا مانده بود و رهبر آنهم زنده یاد عبدالرحمن قاسملو بود و دومی نیز حزب کومله بود که حزبی جدید بود و ریشه اش در جنبشهای دهقانیِِ دوران ملاآواره و شریف زاده بود گرچه بنیانگذارانش از دانشجویان دانشگاه آریامهر در اواخر سالهای 1340 بودند. به هر حال این دو جریان در کردستان هنگام حمله ی سپاه پاسداران به کردستان وجود داشتند و هنگامیکه مردم اهل تسنن در کردستان، در سال 1359 به دفاع مسلحانه در برابر هجوم سپاه پاسداران به آن خطه ی ایران برخاستند، این دو حزب در دفاع مسلحانه، به مردم پیوستند و از هردو سو بسیاری، قربانیِ این حرکت نابخردانه ی حکومت مرکزی تازه ی شیعه در ایران شدند!

 

در آنزمان در واقع حزب دموکرات کردستان جریانی بود نظیر حزب توده که از تاریخ گذشته باقی مانده بود با این تفاوت که حزبی بود که بنیاد فکری اش بر سوسیالیسم اروپایی یعنی انترناسیونال دوم متکی بود و شاید این امر به دلیل وجود شخص دکتر عبدالرحمن قاسملو بود که تحصیلات اروپایی داشت. به هر حال همان نام قدیم باعث شد که عبدالرحمن قاسملو یکی از معدود کاندیداهای پیروز چپ در مجلس اول شورای اسلامی شود که البته می دانیم آیت الله خمینی مانع از ورود او به مجلس شد و سالها بعد نیز زنده یاد عبدالرحمن قاسملو در اروپا توسط عوامل رژیم اسلامی، ترور شد.

 

با اینحال، حزب دموکرات کردستان در واقع حزبی میانه رو بود، و حزب رادیکالِ چپ در کردستان، حزب کومله بود! در آنزمان در پی مرگ مائو و سخنان انورخوجه علیه مائو، در جنبشِ چپِ مخالف شوروی در ایران، شکاف بزرگی پدید آمد. نیروهای چپی که به اشکال مختلف در این شکاف سمتگیری داشتند، به ناگهان کومله را نقطه ی وحدت خود دیدند که جنبشی رادیکال در داخل خود ایران بود که در ظاهر فرای این اختلافات کمپ مخالف شوروی در چپ ایران بود. البته در واقعیت کومله نیز با بقیه ی چپ که با خطوط به اصطلاح (1، 2، 3، 4، 5، 6، 7) خوانده می شدند، چندان تفاوتی نداشت. خط 1 منظور حزب توده بود، خط 2 منظور چریکهای فدایی خلق بود، خط 3 منظور پیکار و بقیه پاره های مجاهدین م.ل. بود. و بعد هم بقیه اضافه شدند و در درون هر کدام از اینها انشعابات گوناگون صورت گرفت که اغلب تعدادشان از انگشتان دست تجاوز نمی کرد و رژیم نیز بعد از 1360 آنها را قلع و قمع کرد.

 

در همان سالهای 1360 وحدتی بین کومله و یکی از این جریانات به نام «سهند» ایجاد شد که در واقع نتیجه اش نابود شدن تشکیلات کومله بود. از آنجا که در آنزمان جنبش چپ در پراکندگی کامل بود که همچنان واقعیت جنبش چپ در ایران است، آنهایی که نظیر آقای عبدالله مهتدی می خواستند از این وحدت بیرون رفته و جمع خود را تجدید سازمان دهند، نمی توانستند بر خوانش تازه ای از چپ اتکاء کنند و بر موضوع خواستهای جنبش کردستان تأکید کردند، در حالیکه آنها خودشان هیچوقت نه تنها آدمهای تجزیه طلب نبودند، بلکه به محدود ماندن در جنبش کردستان اعتقادی نداشتند و همیشه فعالیت سیاسی سراسری می کردند و با همه ی نیروهای سیاسی خارج از کردستان در ارتباط بودند. از نظر فکری آقای مهتدی نیز نظیر حزب دموکرات کردستان، با انترناسیونال دوم سمتگیری کرد و هر ساله در کنگره های آن در اروپا شرکت می کنند، در حالیکه البته برای پایه های تشکیلات کومله که رادیکال بودند، هضم این موضعِ تازه حزب کومله، قدری مشکل بود، و در نتیجه عملاً کومله ی تجدید سازمان شده، با مواضع کردستانی اش، شناخته شد!

 

از این زمان است که از سوی بازماندگان «سهند» که با نامهای مختلفِ «حزب کمونیست ایران»، «حزب کمونیست کارگری»، «حزب حکمتیست» و امثالهم خوانده می شوند، اتهامات «تجزیه طلبی» بسوی کومله ی مهتدی سرازیر شد! در واقع اصل دلیلِ راه انداختن این اتهامات این بود که پیوستن «کومله» و «سهند» کار نکرده و شکست خورده بود. دلیلش را نیز فقط نمی توان به اخلاقیات افراد در هر دوسو، مرتبط دانست. اتحاد چپ در واقع وقتی کلاً جنبش چپ که جریانی جهانی است شکست خورده، با معضلی پایه ای روبرو است، نظیر «اتحاد اسلام سیاسی»! درست است در کشورهایی نظیر آمریکا هم چپ، ناسیونالیسم یا آنارشیسم وجود دارد، اما در اینجا جدا از آنچه در حرف می گویند، عملاً همه ی این جریانات فعالیتهایشان به کارهای مدنی محدود است، و نه نظیر کشوری همچون ایران که این جریانات میخواهند مثلاً «حکومت کمونیستی» ایجاد کنند که می دانیم برای یک قرن ثابت شده نتیجه اش رژیمی استبدادی است! البته اگر ایران کشوری نظیر «کره جنوبی» شود، این نیروهای چپ نیز می توانند مبارزه ی مدنی برای عدالت اجتماعی و حقوق طبقات فرودستِ جامعه انجام دهند، که ربطی به «دیکتاتوری پرولتاریا» و ایجاد حکومت کمونیستی و اینگونه بحثها ندارد و فعالیتی سندیکایی است!

 

به هر حال اتهامات «تجزیه طلبی» به احزاب متمرکز در کردستان نظیر «حزب کومله»، از زمان انشعاب در وحدتی آغاز شد که توسط «کومله» و «سهند» برای مدت کوتاهی شکل گرفته بود، و واقعاً ربطی به خطرِ واقعیِ «تجزیه طلبی» در خاورمیانه و ایران ندارد و بیشتر نظیر «فحش دادن» یک جریان به یک نیروی سیاسی رقیب است! در پایان اشاره کنم که هیچ علاقه و وقت برای صرف کردن جهت ادامه ی بحث در مورد این جریانات انشعاب و وحدت در جنبش چپ ندارم، و اساساً جنبش چپ را در جهان پایان یافته می دانم و توجه این نگارنده به حزب آینده نگر است، و فقط این یادداشتِ کوتاه را برای اطلاع دوستان نوشتم! از دیدگاه صاحب این قلم اصلِ بحث در مورد موضوعاتی نظیر فدرالیسم و حکومت متمرکز در واقع مسأله ی «چک اند بَلَنس» است.

 

به امید جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران،

 

سام قندچی

IRANSCOPE
http://www.ghandchi.com

25 بهمن ماه 1399
February 13, 2021

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

متون-برگزیده

 

 

برای حزب جمهوریخواهان سکولار دموکرات و آینده نگر ایران

http://www.ghandchi.com/futuristparty/index.html

 

 

ghandchi-english-articles

 

SEARCH

 

ghandchi-all-articles