Sam Ghandchiسام قندچينقدی بر نظر طبرزدی درباره ملی کردن ثروت های کلان
سام قندچی
http://www.ghandchi.com/1160-tabarzadi-melikardan.htm

 

دو هفته پیش دوست عزیز آقای مهندس حشمت طبرزدی در مصاحبه ای با نشریه "انتخاب خبر" گفتند "ثروت های کلان کشور باید ملی شوند"(1). البته بسیاری از ثروتهای کلان کشور در ایران امروز در دست بنیادهای مختلف و سپاه پاسداران است و "ملی" کردن که در حقیقت یعنی دولتی کردن، به آن معنی است که دولت رسمی صاحب این ثروت ها شود و نه نهادهایی که دولت غیررسمی هستند و هم اکنون از این منابع مالی برای ماجراجویی هایی نظیر کمک مالی به حزب الله لبنان، استفاده می کنند. با اینحال جدا از آنکه با "ملی" کردن، ثروت جامعه از یک بخش دولت غیررسمی (بنیادها) به دولت رسمی انتقال پیدا می کند، این واقعیت غیرقابل انکار است که بر حجم سرمایه دولتی در ایران افزوده می شود، و  نتیجه کار ادامه وضعیتی خواهد بود که سالهاست بحث شده یعنی "اقتصاد دولتی ستون اصلی استبداد در ایران" بوده و هست (2).

 

منظور این نیست که لزوماً سرمایه های دولتی به بخش خصوصی منتقل شوند. خیر. بسیاری اشکال دیگر مالکیت نیز در عصر حاضر وجود دارند. اما مسأله این است که افزودن به بخش دولتی حتی با نیت خیر به ادامه استبداد در ایران یاری می رساند. بهترین نمونه آن هم ملی شدن صنعت نفت با ابتکار زنده یاد دکتر مصدق است که در عمل پایه های استبداد را در ایران تقویت کرد. نمی خواهم وارد این بحش شوم که اگر شبه دموکراسی سالهای 1320 تا 1332 ادامه یافته بود لزوماً شدت دیکتاتوری یکسان می بود یا خیر. اینجا بحث صرفاً در مورد شکل مالکیت است که اگر همه چیز دیگر یکسان باشد، اقتصاد دولتی به استبداد یاری می کند. اگر در کشور، سرمایه خصوصی در عرصه نفت رشد کرده بود و شرکتهای خصوصی نفتی به دولت مالیات می دادند، رشد دموکراتیک در جامعه تقویت شده بود. این موضوع در مورد بهره برداری از مس سرچشمه و بهره برداری از دیگر منابع طبیعی نیز صادق است.

 

درست است هنوز در بسیاری از نقاط دنیا در عرصه هایی به دلیل پایین بودن سود، دولت گامهای اولیه را بر میدارد و آن عرصه های اقتصادی، دولتی هستند نظیر آغاز صنعت فضانوردی در آمریکا؛ اما بعداً حتی آن فعالیتهای اقتصادی نظیر حمل ماهواره به فضا به بخش خصوصی منتقل شده است. همچنین درست است که در کشورهایی نظیر ایران سرمایه خصوصی می تواند به غارت بسیاری از منابع طبیعی و دست اندازی های همکاران خارجی بیافزاید اما این ترس نباید باعث شود که از سرمایه دولتی دفاع کنیم و باید کنترل های قانونی را افزایش داد. هرقدر دولت در جامعه بر مالیات از شرکت ها و مالیات از مردم تکیه داشته باشد، بیشتر در مقابل مردم پاسخگو می شود. متأسفانه در ایران برعکس است و گوئی مردم حقوق بگیر دولت هستند حال چه به شکل یارانه های نقدی امروز و چه به اشکال دیگر  و دولت بخش های سود آوری نظیر نفت را در دست خود نگهداشته است و گویی به مردم صدقه می دهد و این ساختارها اندیشه دموکراسی را در جامعه که بر پایه انتظار مردم به پاسخگویی دولت است، تضعیف می کند.

 

به امید جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران

سام قندچی، ناشر و سردبیر ایرانسکوپ

http://www.iranscope.com

http://www.ghandchi.com
سوم اردیبهشت ماه 1395
April 22, 2016

 

پانویس:

 

1. حشمت الله طبرزدی: ثروت های کلان کشور باید ملی شوند
http://iranscope.blogspot.com/2016/04/blog-post_21.html

 

2. اقتصاد دولتی ستون اصلی استبداد در ایران
http://www.ghandchi.com/386-StateEconomy.htm

 

 

 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

 

SEARCH