Is Durability of Metaphysics Related to Our Biological Mode of Life?

http://www.ghandchi.com/709-ScienceMetaphysics.htm

Sam Ghandchiسام قندچيآيا بقای متافيزيک با موجوديت بيولوژيک ما مرتبط است؟

سام قندچی 

مقاله ضميمه ادامه بحث هايی است که حدود ده سال پيش در اين مورد نوشته شده است و اميدوارم خوانندگان ابتدا آن نوشتار را مورد مطالعه قرار دهند (1).

 

همچنين حدود 30 سال پيش در سخنرانی ای در برکلی گفتمان فلسفه علم در قرن بيستم بطور مفصل در جزئيات مورد بحث قرار گرفت که آن نيز پيش زمينه مقاله زير است (2).

 

اما در مصاحبه ای حدود پنج سال پيش به جزئيات بيشتری پرداخته شده است که چرا موجوديت بيولوژيک انسان که پيری و مرگ بخشی از آن است اثر خود را در نگرش فلسفی ما به جهان باقی می گذارد و البته بايد متذکر شد که لزوما همه موجودات بيولوژيک مرگ در اثر پيری را تجربه نمی کنند، مثلاً گياهان ممکن است نابود شوند مثل انسانی که ممکن است در اثر تصادف با اتوموبيل از بين برود، اما پير نمی شوند و مرگشان در اثر پيری نيست.  اين بحث ها در آنجا توضيح داده شده است (3).

 

علاوه بر آنچه در سلسله نوشتارهای در مورد آواتارها بحث شد، به تازگی نيز دو راه بيولوژيک و غيربيولوژيک برای تکامل انسان پس از نقطه انفصالی مورد بحث قرار گرفت و اينکه از نظر اين حقير هنوز گزاره های ترکيبی کانت را موجودات بيولوژيک بهتر می توانند انجام دهند در صورتيکه هوش مصنوعی در مورد پردازش گزاره های تحليلی بهتر عمل می کند. البته در اين زمينه نظر ديگران در مورد توان هوش مصنوعی در نزديکی نقطه انفصالی متفاوت است که اميدوارم در آينده بيشتر مورد بحث قرار گيرد (4).

 

در مقاله ضميمه نشان داده شده است که ارتباط ميان آنچه بحث های متافيزيک خوانده شده و موجوديت بيولوژيک انسان، در نوشته های کانت در اين عرصه مطرح هستند. از نظر کانت اساساً بحث های متافيزيک چيزی بيش از آنچه در نقد عقل محض مورد بررسی قرار داده است نيست اما با اين وجود بقای اين بحث ها را آنگونه که در زير نشان داده شده در همين موجوديت بيولوژيک انسان می بيند.

 

آخرين نکته نيز در اين نوشتار بحث های ست لويد* است. از نظر اينجانب آقای لويد جالب ترين بحث های فلسفی را در يک دهه اخير مطرح کرده اند هرچند فيلسوف نيستند و پروفسور مهندسی مکانيک در دانشگاه ام ای تی می باشند. متأسفانه فرصت پيدا نکرده ام که مفصل تر در مورد نظرات ايشان بحث کنم و آنچه در مقاله ضميمه در اين مورد آمده بسيار کوتاه است.

 

 

به اميد جمهوری آينده نگر  دموکراتيک و سکولار در ايران،
 

سام قندچی، ناشر و سردبير

ايرانسکوپ

http://www.iranscope.com

بيست و سوم مرداد ماه 1391

August 13, 2012

 

مقاله ضميمه:

 

آيا در علوم جديد جايی برای متافيزيک وجود دارد؟

http://ir.voanews.com/content/blog/1454271.html

 

چند سال پيش در مقاله ای تحت عنوان متافيزيک و مذهب (1) رابطه اين دو عرصه انديشه مورد بحث قرار گرفت. حدود 30 سال پيش نيز مفصل تر به نگرش فلسفی دانشمندان و فلاسفه علوم در قرن بيستم پرداخته شد (2).

 

امروز که بيش از يک دهه از قرن بيست و يکم گذشته است آيا می شود گفت که هنوز اينگونه انديشه ها در مباحثات علوم جديد قابل مشاهده هستند؟

 

اجازه دهيد با نگاهی به کتاب کانت تحت عنوان پيش درآمدی درباره هرگونه متافيزيک آينده که پيش از آغاز قرن نوزدهم در سال 1783 نوشته شده است آغاز کنيم  نوشتاری که سلف منازعات علم، فلسفه و مذهب در قرون نوزده و بيست بود.

 

کانت اين کتاب را با تحسين جسارت هيوم در به زير سؤال بردن عليت آغاز می کند. جالب است که عليت موضوعی مذهبی نيست و جايگاهش در تاريخ علوم، بويژه با تحکيم فيزيک نيوتونی در آنزمان، بسيار شامخ بود - دورانی که هنوز از بحث های فيزيک کوانتا که بيش از يک قرن بعد مطرح شدند، خبری نبود. حتی هدف کانت از ارائه اين بحث هيوم رفتن بسوی ايده آليسم سوبژکتيف نيست چرا که خود به روشنی نظرات اسقف برکلی را در همين کتاب، رد می کند. در نتيجه سؤال اين است که چرا آنقدر طرح بحث هيوم در مورد عليت برای کانت مهم است؟

 

متذکر شوم که کانت در اين کتاب به روشنی رياضيات را بعنوان گزاره های *ترکيبی* تعريف می کند. و فضا و زمان را بعنوان مفاهيمی اپريوری مطرح می کند که ما را قادر می سازند رياضيات را در مورد جهان بيرون از ذهن به کار ببريم. امروز، قرن ها بعد از کانت، ديگر بدون رياضيات نمی توان در مورد علوم جديد حرفی زد و حتی بجای بيان، اين کامييوترها هستند که با کاربرد رياضيات، بسياری از آنچه حتی در بيان هم نمی گنجد را پردازش می کنند.

 

هدف کانت اين نيست که نشان دهد تعريف هيوم از رابطه علت و معلولی بعنوان پيوستگی با بالاترين درجه، درست است. کانت با شروع اين بحث هيوم می خواهد نشان دهد بسياری از مفاهيم قبول شده در انديشه بشر، که حتی ويژه مذهب نيز نيستند، نوعی مانع در برابر رشد انديشه هستند و با ورود به بحث گزاره های *ترکيبی* و گزاره های *تحليلی* و قرار دادن رياضيات در دسته اول نشان می دهد که علوم تجربی با نگاهی تازه  می توانند کارايی بيشتری پيدا کنند. به عبارت ديگر چنين انديشه های بظاهر کفرآلود در علم، نه تنها مضر نيستند، بلکه می توانند دانش بشری را گسترش و تعميق بخشند.

 

البته امروز پس از آنچه کارل پوپر در فلسفه علم و دانشمندان فيزيک کوانتا در زمينه اصل عدم قطعيت انجام داده اند ديگر مشکلی برای درک اينگونه سنت شکنی های کانت در اواخر قرن هجدهم نداريم، وقتی ديگر ثابت شده است که آلبرت اینشتین نيز وقتی می گفت خدا با تاس بازی نمی کند اشتباه می کرد.

 

کانت تا پايان  کتاب پيش درآمدی درباره هرگونه متافيزيک آينده به اين نتيجه می رسد که علمی تحت عنوان متافيزيک نمی تواند وجود داشته باشد و موضوعات مورد بحث در گفتمان متافيزيک چيزی نيستند بيش از آنچه در  کتاب نقد عقل محض  به آنها پرداخته است -  يعنی نوعی دليل و برهان که گويی برای انسان تا وقتی موجوديت ما به شکل بيولوژيک است، مورد نياز می باشد.

 

اين نتيجه کانت امروز نيز صادق است وقتی ما هنوز بصورت موجودی بيولوژيک زندگی می کنيم و طرح بسياری از بحث های ما در مورد موضوعاتی نظير زندگی پس از مرگ، به دليل محدوديت حيات بيولوژيک ما در اين کره خاکی، پس از هزاران سال، نه تنها مختص مذهب نيست بلکه به بحث های مذهبی شباهت دارد.

دانيل بل در آخرين سالهای حيات خود در اين مورد در بحث مذهب و عرصه مقدسات انسانها، اين عرصه انديشه بشر را به تسلايی برای پيرمردی نظير خود تشبيه می کرد.

 

به اين شکل شايد آنچه بودا بيش از دوهزار سال پيش در مورد بحث های متافيزيک می گفت را بشود امروز نيز نظير او بعنوان آنچه با بيان نمی شود مطرح کرد، مورد اشاره قرار داد. بودا در بحث خود در مورد زندگی پس از مرگ از بدن ذهنی حرف می زند که گرچه به روح در فلسفه يونان شبيه است اما تأکيدش بر شکنندگی بدن انسان قرار دارد به رغم آنکه بدن ذهنی مورد نظر بودا از کالبد بشر مجزا نيست. بحث های تازه تر در اين زمينه پنج سال پيش در مصاحبه ای بطور مفصل مطرح شد. (3).

 

اما به بحث رد عليت توسط هيوم برگرديم. آيا هنوز پس از سپری شدن سه قرن از اين گفتمان می شود ادعا کرد که علم اين نوع نظرات انتراعی را به دور افکنده است و آنها را بی حاصل قلمداد می کند؟ بنظر نمی رسد که اينطور باشد.

 

چند سال پيش آقای ست لويد* از پايه گذاران و سازندگان کامپيوترهای کوانتومی در دانشگاه ام آی تی در آمريکا نظريه ای را مطرح کرد که کل جهان را يک کامپيوتر کوانتومی می بيند و می گويد که کامپيوترهای کوانتومی به اين دليل موفق هستند که اين توان واقعی را که در جهان هستی موجود است، مهار می کنند.

 

آقای لويد حتی رويداهای مهمی در تاريخ جهان نظير بيگ بنگ، شکل گيری دی اِن ای و جنسيت و اختراع کتابت را در تاريخ مشابه همين مهار کردن پردازش اطلاعات که در خود جهان هستی وجود دارد، توصيف می کند. اينکه با استفاده از اصل عدم قطعيت فيزيک کوانتا اطلاعات ذخيره شده در بيت کوانتومی می تواند همزمان هم صفر و هم يک باشد يعنی که دو عمليات مختلف را می توان همزمان انجام داد، و در نتيجه پردازش موازی واقعی در اين کاميپوترها ممکن می شود. اين چيزی است که به قول ست لويد با عقل سليم جور در نمی آيد اما واقعيت است. در حقيقت موجوديت يافتن اين پردازش موازی در کامپيوترهای کوانتومی به اين معنی است که برعکس تصور اينشتين به اصطلاح خدا با تاس بازی می کند!

 

1.  http://www.ghandchi.com/264-Metaphysics.htm

2.  http://www.ghandchi.com/358-falsafehElm.htm

3.  http://www.youtube.com/watch?v=CW81mhrFbBo

4.  http://ir.voanews.com/content/blog/1405295.html

 

 *  Seth Lloyd

 

Web ghandchi.com