بعدالتحریر اول ماه اکتبر 2017: اعلام تغییر موضع به مخالفت با هرگونه فدرالیسم برای ایران
http://www.ghandchi.com/1641-etelaieh-federalism.htm
P.S. Oct 1, 2017:Announcing Change of Position to Opposing any form of Federalism for Iran
http://www.ghandchi.com/1641-etelaieh-federalism-english.htm

 

--------------------------------------------------------------------------------------------------

 

 

Sam Ghandchiسام قندچينکاتی درمورد بحث های من درباره فدرالیسم

سام قندچی 

 

من نمیخواهم وقتم با پلمیک تلف شود که ثابت کنم نظری که ارائه کرده ام یا نظر مخالفین دلیل بر این است که من یا آنها بر "پروسهء تاریخی و تجربی" این بحث "تسلط" داریم  یا نه.  این را خوانندگان تشخیص میدهند.  چیزی که یاد گرفته ام این است که برعکس تصور بسیاری از فعالین جنبش سیاسی ایران در گذشته، خوانندگان خیلی با هوش تر، و با دانش تر از کسانی که وقت خود را با پلمیک میگذرانند، هستند، و بجای آنکه آنها نگران خوانندگان باشند که منحرف نشوند، بهتر است اگر *خود* نظری دارند، ارائه کنند، واگر کرده اند و کسی توجهی نکرده، بدانند که با پلمیک و تکرار اسم مخالفینشان نمیتوانند مردم را وادار به شنیدن کنند، اکثر اوقات در واقع خوانندگان خوب از بحث ها آگاهند  و تصمیم گرفته اند و این نویسندگان هستند که فکر میکنند خوانندگان حرفشان را نمیدانند و به این علت منحرفند. به هر حال نظراتمان را ارائه کنیم و بگذاریم خوانندگان تصمیم بگیرند.  متأسفانه در جنبش ما هزاران صفحه پلمیک وجود دارد و خیلی کم مطلبی که ارزش خواندن داشته باشد. من هر بار چیزی پلمیکی نوشتم از اینکه وقتم را تلف کردم پشیمانم و همین حالا شک دارم این را بنویسم و منتشر کنم یا نه.

 

النبه هرفرد و نشریه ای خود میداند که وقت خود را چگونه صرف کند. اگر زمانهائی زندگی به من فرصت داده، در برخی فوروم های بحث شرکت کرده ام و لی مجله با فوروم فرق دارد.  در واقع نامه خوانندگان در مجلات و فوروم های بحث به همین خاطر وجود دارد. لازم است بگویم کسی که نظراتی را درباره فرد معینی ابراز میکند، انتظار از نوشته او بیش از یک حرف همین جوری در یک فوروم و یا نامه خوانندگان است، و بهتر است که دقیقاً نظرات فردی که درباره وی مینویسد را خوانده باشد، حال چه درباره ارسطو بنویسد چه درباره حسین آقا.

 

اما من نمیتوانم تصمیم بگیرم که هرکسی چگونه بنویسد و این نوشته های ما هم هرچه هست، بالاخره خوانندگان تصمیم میگیرند و من مسؤل آنچیزی هستم که در نوشته هایم هست و نه آنچه هر کسی به من نسبت دهد، وگرنه وقت خود را بایستی صبح تا شب به پاسخ پلمیک صرف کنم و ترجیح میدهم که نکنم.

 

اما اختلاف نظرات که اصل مسأله همان است حتی وقتی دو موضع متضاد در دولتهائی نظیر آمریکا میبینیم بخاطر بی دانشی نیست، بلکه *اختلاف نظر* است که دلائلش عمیق تر است و جامعه ما نیز این حقیقت را باید بپذیرد و سعی نکند بر دیگران تحمیل کند که همه یکسان بیاندیشند. هرکسی نظرش را ارائه کند و اجازه دهد مردم قضاوت کنند.  مثلاً اگر فردا یک حزب نئوکان به رهبری رضا پهلوی بعنوان وارث تاج و تخت ایران بوجود آید، چنان حزبی با یک حزب آینده نگر با پلاتفرمی که من در نظر دارم [http://www.ghandchi.com/348-HezbeAyandehnegar.htm] متفاوت خواهد بود.  این امر هم چیز بدی نیست.  اتفاقاً بنظر من یک حزب راست گرای مدرن در ایران جایش خالی است.  اختلاف احزاب بیان واقعیت جامعه است و احزاب هم میتوانند همکاری و رقابت کنند و نیازی به توهین به یکدیگر نیست و اتفاقاً احترام به نظرات و قابلیت های یکدیگر ما را موفق به *همکاری*  میکند و نه یکی شدن که با وجود چنین اختلافاتی تصورش هم بی معنی است.  مطمئن هستم که سلطنت طلبانی نظیر آقای هرمز حکمت درباره مطالبی که نظر میدهند بسیار با دانش و صاحب نظرند هرچند نظرشان با من میتواند 180 درجه متضاد باشد و من به ایشان نهایت احترام میگذارم و فکر میکنم یکی از با دانش ترین کسانی است که میشناسم و درباره چیزهائی که صاحب نظرند نظر میدهند و خیلی هم عمیق.

 

من از خوانندگان عزیزی که سالها به خود زحمت داده و نوشته های من درباره فدرالیسم را دقیقاً خوانده اند عذر میخواهم که دوباره خود را تکرار میکنم.  آنچه نوشته ام اگر سودی داشته تا به حال بکار رفته است و اگر نداشته امیدوارم دیگران که بهتر از من بتوانند به این معضل کمک کنند، راگشا باشند.

 

تا آنجا که به تحقیقات درباره مسأله اقوام ایرانی و شکل گَیری دولت مرکزی است، خوانندگان میتوانند کتاب من درباره کردستان و شکل گیری دولت مرکزی در ایران را مطالعه کنند:

 

http://www.ghandchi.com/700-KurdsIran.htm

 

جالب است که نظر من در بازنگری تاریخ ایران در آن کتاب که در سال 1981 یعنی 25 سال پیش نوشته ام موضوع نحوه *امتزاج قومی* در شکل گیری *دولت* مرکزی در ایران است که آنزمان طرح کردم، و امروزه این بحث از سوی بسیاری از مخالفین فدرالیسم مطرح میشود، هرچند آنها از این بحث نتیجه متضاد با من را میگیرند، ولی اهمیت این بحث من را نشان میدهد که ایران به این سادگی قابل انشقاق نیست که مخالفین فدرالیسم آنقدر از آن میترسند.

 

جائی دیدم ادعا شده بود که من "خواهان تجزیهء مجموعهء کُل سرزمین یکپارچه ایران و تقسیم ملّتِ واحدِ آن به 6 ملّت" شده ام و بعد هم از "پراکنده گوئی" اظهار ناراحتی کرده اند. کسی میتواند یک نوشته از من نشان دهد که من تقسیم ایران به 6 ملت را نوشته باشم. آیا این کار نویسنده "پراکنده گوئی" نیست که به دیگران توهین میکند؟ 

 

مگر دست من است که ایران را به چند ملت تقسیم کنم یا آنرا ملت واحد بنامم.  من درباره اینکه حکومت قومی و تقسیم قومی به معنای فدرالیسم نیست بارها توضیح داده ام و کسانی که به اصل بحث من علاقه دارند میتوانند به خود زحمت داده و آن نوشته ها را بخوانند بجای آنکه حرف توی دهان من بگذارند:

 

http://www.ghandchi.com/429-FederalismNotEthnic.htm

http://www.ghandchi.com/446-IraqPartition.htm

http://www.ghandchi.com/453-IranKurd.htm

 

درباره مقوله قوم و ملیت در عصر فراصنعتی و گلوبالیسم هم باندازه کافی توضیح داده ام و اصلاً بحث من این نبوده که نواحی مرزی تجزیه طلب میشوند بلکه گفتم امکان برای اینکه آنچه جدائی افغانستان از ایران بود امروزه بیشتر است نه اینکه این به نفع هیچ منطقه ایران باشد، که نوشته ام که *نیست*.  لطفاً مقاله من در این زمینه را دقیق بخوانید چون بحث خیلی دقیقی درباره تأثیر گلوبالیسم بر روی موضوع فدرالیسم است که اکثراً درست درک نمیشود:

 

http://www.ghandchi.com/310-GlobalFed.htm

 

وحتی از نظر تئوریک درباره پلورالیسم و آنالوژی آن با فدرالیسم در نوشته های ویلیام جیمز و دیگران نوشته ام و پیشینه بحث پلورالیسم در تاریخ فلسفه غرب را نیز مفصلاً از نظر خودم بحث کرده ام و نیازی ندارم در هر بحثی درباره 21 آذر همه فیلسوفان غرب و نظرات آنها را دوباره برشمارم.  آنچه در زمینه صاحب نظران غرب من حرف تازه ای داشته ام که بزنم را در گذشته نوشته ام و بیشتر از آنهم در کتاب های درسی هست:

 

http://www.ghandchi.com/447-RussellPluralism.htm

http://www.ghandchi.com/301-Pluralism.htm

 

اما چرا این بحث ها دوباره بشکل دیگری با نسبت دادن نظراتی که من هیچگاه نگفته ام بیان میشوند، به این خاطر که مخالفین فدرالیسم هنوز دربند سیستم فکری 21 آذر [http://www.ghandchi.com/388-Lesson21Azar.htm] هستند و متأسفانه خودشان تاریخ آن رویداد را هنوز نمیتوانند درک کنند و بجای تحقیقات علمی طبق معمول دسیسه خارجی همه چیز را میبینند.  البته من نقش دسیسه های خارجی دولت استالین را رد نمیکنم ولی آن همه بحث نیست.  و باندازه کافی تحقیقات برای کسانی که بخواهند تحقیقات مطالعه کنند درباره آن دوران هست و من نیازی به تکرار آنها ندارم.  فقط بحث مشروطیت من که متفاوت بوده را نوشته ام وگرنه تحقیقات در کتاب دموکراسی ناقص که در ایران منتشر شده بسیار غنی است و سندهای تازه درباره شوروی در آنزمان هم توسط چند محقق مشهور ایران بتازگی نگاشته شده و من نیازی ندارم که تکرار کنم:

 

http://www.ghandchi.com/443-mashrootiat.htm

 

دیگر آنکه تا آنجا هم که به احساسات ناسیونالیستی ایرانیان و مسأله کردستان و فدرالیسم مربوط است، من قبلاً توضیح داده ام و مطمئناً این خود موضوع بسیار حساسی است:

 

http://www.ghandchi.com/342-KurdFed.htm

 

اما بحث ملت و ملیت و قوم که بحث کاذبی است را که بصورت پلمیک از سوی این افراد ارائه میشود و اصل حرفشان است و تحقیقات و بحث تئوریک جهانی نیست و فقط نوعی توجیه تعصب از سوی این هاست مجبورم بالاخره درباره اش بنویسم هرچند هیچ اهمیت تئوریک ندارد و اصل بحث تئوریک امروز متفاوت است که در گذشته مفصلاً بحث کرده ام که مکانیزم قومیت و دولت ملی در عصر ما از اساس با جامعه صنعتی تفاوت دارد و موضوع ملت به موضوعی اتنیک تنزل پیدا کرده است ولی به هر حال این در بحث فدرالیسم همانطور که توضیح دادم تغییری نمیدهد:

 

http://www.ghandchi.com/434-NationStates.htm

 

بحث این ها به این صورت است که گوئی در ایران فقط یک ملت وجود دارد و به همین علت هم بایستی دولت متمرکز داشت و نه فدرال.  اولاً اگر این دلیل میشد، پس آمریکا هم که ترکیب قومی اش کمرنگ تر است بایستی فدرال نباشد.  ولی اصل بحث غلط است.  ترکیب قومی دولت و درجه امتزاج اقوام در دولت با ترکیب قومی کشور ودرجه  امتزاج اقوام در جامعه فرق دارد.  مثلاً در آمریکا چینی نسب ها نسبت به آلمانی الاصل ها کمتر با ملیت های دیگر امتزاج کرده اند.  ایرانی ها هم چیزی در آن وسط.  ولی این ربطی به ترکیب قومی در دولت ندارد.  ربطی هم به این که یک قومی بخواهد دولت مستقل داشته باشد، ندارد، اقلاً مستقیماً ربطی ندارد.  نمیشود به ایرانی ها گفت در آمریکا به زبان خود حرف نزنند از ترس آنکه مبادا خواهان دولت مستقل بشوند. در ایران هم اگر صدها قوم مختلف باشند و تعدادی از آنها هم بزرگتر باشند و ملیت یا ملت نامیده شوند ربطی به تقسیم قومی کشور و دولت آن ندارد.  اینکه بگوئیم ایران یک ملت است، مثل فاشیستهائی است که امتزاج قومی در کشور را میخواستند تحمیل کنند تازه باز هم چنین ادعائی فدرالیسم را رد نمیکند. 

 

ما میتوانیم بگوئیم که ملیت ها و حتی ملت های مختلف در ایران هستند ولی خواهان دولت واحد و مرکزی باشیم همانطور که مشروطیت چنین کرد و مسأله نیست.  به عکس میتوانیم بگوئیم در ایران فقط یک ملت وجود دارد و بازهم خواهان دولت فدرال باشیم.

 

دولت فدرال یعنی استانها فرماندار و نمایندگان مجلس مقننه استانی و مقامات قضائی استانی را خود انتخاب میکنند، به همین سادگی.  آیا این به معنی تعدد و سیستمهای موازی است که مثلاً آلمان نسبت به فرانسه بیشتر دارد؟  بله همین طور است.  آیا اینکه آلمان دارد بعضی این ها را حذف میکند و ظاهراً تحت لوای نیازهای گلوبالیسم میکند حقیقت دارد؟  بله چنین است.  ولی من فکر میکنم آلمان اشتباه میکند ولی من فعال سیاسی آلمان نیستم که در آن مورد بنویسم.  بنظر من درست است که سیستهای موازی فدرالیسم دست و پاگیر هستند ولی تضمین کننده کنترل و توازن هم هستند و درنتیجه تضمین بیشتر برای دموکراسی.  همه این بحث ها در آمریکا هم هست و برخی مثل خانم مرکل فکر میکنند بسیاری از ساختارهای قدرال بایستی از بین برود چون برای اقتصاد گلوبال دست و پا گیرند و برخی دیگر هم فکر میکنند به عکس اینکه یک شهر یا یک ایالت مثل کالیفرنیا میتواند شهر یا ایالت خواهر در نقطه دیگر جهان انتخاب کند و با آن روابط نزدیک تجاری ایجاد کند خیلی هم خوبی فدرالیسم است و باعث رشد گلوبالیسم میشود.  این ها را میگویند اختلاف نظر.  نه ما بی دانش هستیم و نه مخالفین ما. ما اختلاف نظر داریم.

 

خلاصه اصل بحث این است که چه ایران چند قوم و ملیت و ملت باشد و چه نباشد اصلاً ربطی به انتخاب مدل فدرال برای اداره کشور ندارد.  فدرالیسم تقسیم قومی نیست و شیوه اداره مملکت است.

 

به امید جمهوری آینده نگر، فدرال، دموکراتیک، و سکولار در ایران

 

سام قندچی، ناشر و سردبیر

ایرانسکوپ

http://www.iranscope.com

 30 آذر 1385

December 21, 2006

 

 

 متن مقالهای مرتبط به این مقاله ولی به زبان انگلیسی

http://www.ghandchi.com/446-IraqPartitionEng.htm

 

مطالب مرتبط:

http://www.ghandchi.com/700-KurdsIran.htm

 

--------------------------------------------------------- 

مقالات تئوریک

http://www.ghandchi.com

 

فهرست مقالات

http://www.ghandchi.com/SelectedArticles.html

 

Web ghandchi.com