Sam Ghandchiسام قندچي آینده نگری: بازهم درباره ی اندیشه ی توده ای

سام قندچی

http://www.ghandchi.com/3257-andishe-tudeii.htm

مطالب مرتبط: 1     2     3     4     5     6     7     8     9

   

abdullah-mohtadi

 

شانزده سال پیش مقاله ای از این نگارنده منتشر شد تحت عنوان «اندیشه توده ای، سد راه اپوزیسیون»! مقاله درباره ی رهبران سابق حزب توده نبود بلکه در مورد شکلی از اندیشه بود که اکثریت جنبش چپ ایران بدان مبتلا بوده و هست. در واقع بعد از 28 مرداد 1332، نه تنها بخش بزرگی از رهبران و اعضای حزب توده از آن جدا شده و به گذشته ی خود نقد کردند و سازمانهای سیاسی جدید تأسیس کردند، بلکه در درون خود حزب توده نیز فراکسیونهای غیررسمی شکل گرفت، با اینحال جوهر اندیشه ی توده ای چه در داخل حزب توده و چه در خارج از آن در میان بقیه ی گروههای چپ، تغییری نکرد و موضوع ربطی هم به سوسیالیسم ندارد که عده ای دوست دارند سوسیالیسم را مترادف با عدالت اجتماعی تعریف کنند. اینجا بحث دیگری مطرح است. در خارج از حزب توده، جریان چریکی پرقدرت ترین مخالفت عملی با حزب توده بود و این امر در جزوه ی کوچک امیر پرویز پویان در نقد تئوری بقا مطرح شد، با اینهمه، تشکیلات چریکهای فدایی خلق که بر اساس نظرات امیرپرویز پویان و مسعود احمدزاده شکل گرفت، نه تنها در زمان انقلاب، رهبری حزب توده را پذیرفت بلکه بعد از همه ی شکستهای چپ در 41 سال گذشته همچنان اکثریت جریان چریکی سابق، ادامه دهنده ی اندیشه توده ای بوده و هست. بقیه ی جنبش چپ نیز که در پی شکستهای ممتد 41 سال گذشته انتقادهای زیادی از خط مشی خود کردند، همچنان در چنبره ی اندیشه ی توده ای باقی مانده اند. حتی بسیاری از آنهایی که ظاهراً از جنبش چپ جدا شده و خود را «آینده نگر» می خوانند نیز در همین چنبره باقی مانده اند و بی دلیل نیست که بارها تا جنبش کمی بالا می گیرد ظاهراً اصلاح طلبی ارتجاعی را اذعان کرده و با آن مخالفت می کنند اما تا جنبش مردم کمی فروکش کند دوباره با اصلاح طلبان سمتگیری می کنند، گویی به این ویروس اندیشه ی توده ای مبتلا هستند، و موضوع برایشان امری تاکتیکی تلقی می شود و نه آنکه در اندیشه ی سیاسی تغییر کرده باشند، و به همین دلیل صاحب این قلم آنها را در این سالها، «آینده نگر قلابی» خوانده ام و هدف نیز توهین به فرد مشخصی نبوده بلکه بیان این واقعیت است که همچنان در چارچوب فکری اندیشه ی توده ای هستند با اینکه از اصطلاح آینده نگر و آینده نگری استفاده می کنند چون بعد از سقوط شوروی، اصطلاح کمونیست بدنام شده است. از خودتان بپرسید چرا این آینده نگرهای قلابی نه تنها با نایاک سرشاخ نمی شوند بلکه همه ی این سالها به نایاک یاری رسانده اند و مطمئن باشید دلیلش این نیست که اینها مثلاً با قدرتهای بزرگ در تماسند و چنین کاری به استراتژی آنها لطمه می زند و مجبورند تعادلی را حفظ کنند، خیر دلیلش خیلی ساده نگرش سیاسی مشترک است هرچند در گفتگوهای خصوصی ظاهراً با نایاک مخالفند. در واقع کالتهای بازمانده ی کوچک جنبش کمونیستی اینطرف و آنطرف، در یک قرن اخیر آنقدر اهمیتی نداشتند و در حقیقت نیرویی که بیش از همه ی این گروههای پراکنده، در قرن بیستم فعالیت سیاسی در ایران کرده، همان حزب توده بوده که طی همه ی تاریخ ایران قادر شد بزرگترین حزب سیاسی را در کشور تشکیل دهد و طی انقلاب و بعد از آنهم عملاً رهبری بزرگترین سازمان سیاسی چپ یعنی سازمان چریکهای فدایی خلق را در دست گرفت. در نتیجه اینجا بحث بر سر لغت نیست و هدف هم توهین به کسی نیست، اما اندیشه ی توده ای، سد راه موفقیت اپوزیسیون در تاریخ معاصر ما بوده و همچنان نیز چنین است و در همان مقاله ی 16 سال پیش به تفصیل درباره ی مؤلفه های آن، بحث شده است و به خوانندگان توصیه می شود اگر دوست دارند اصل همان مقاله ی 16 سال پیش را مطالعه کنند که مشکل نه بحث شخصی است و نه بازی لغت و با تعویض لغت «چپ» با «آینده نگر» هم حل نمی شود همانطور که در گذشته با به کار بردن اصطلاحاتی نظیر «طراز نوین»، «پیشرو»، «پیشآهنگ»، «آوانگارد» و امثالهم دردی دوا نشد. موضوع مورد بحث نوعی نگرش در جنبش سیاسی ایران است که شاهد تدوام و ادامه ی آن در یک قرن گذشته در ایران بوده و هستیم و بحث در مورد آن خیلی وقتها به دعواهای بیخود شخصی می کشد همانطور که اگر یک فرد غیرمذهبی بخواهد دیدگاه خود را با فردی مذهبی با هدف یکی شدن نظری مطرح کند آخرش به دعوا ختم می شود و به همین دلیل همیشه راه حل، توافق و ائتلافهای سیاسی است چرا که یکی شدن نظری امکانپذیر نیست، و به قول معروف موسی به راه خود، عیسی به راه خود، می تواند راهی باشد که احترام یکدیگر نیز حفظ شود.

 

به امید جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران،

 

سام قندچی

IRANSCOPE.COM
http://www.ghandchi.com

بیست و هشتم فروردین ماه 1399
April 16, 2020

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

متون برگزیده سام قندچی

 

 

برای حزب جمهوریخواهان سکولار دموکرات و آینده نگر ایران
https://sites.google.com/site/futuristparty

 

 

 

SEARCH