Sam Ghandchiسام قندچي در حاشیه ی مطلب اشرف دهقانی درباره «چه باید کرد» لنین و چرنیشفسکی
سام قندچی
http://www.ghandchi.com/2861-ashraf-dehghani-chehbayadkard.htm

مطالب مرتبط: http://bit.ly/2kVhoub    http://bit.ly/2lZW07v

https://goo.gl/pmdqx9   http://bit.ly/2NAXLVX

 

ashraf-dehghani-chehbayadkard 
 

 

چند روز پیش در وبسایت گزارشگران، مقاله ای خواندنی را به قلم خانم اشرف دهقانی دیدم که تحت عنوان «به یاد گرامی بهروز دهقانی که در پیوند اندیشه و عمل صمیمی بود، بخش سیزدهم»، منتشر شده است. شخصاً از روز اول از مخالفان مشی چریکی بوده و هستم، گرچه آنچه خانم اشرف دهقانی در مورد صمیمیت و صداقت فعالان سیاسی ایران نظیر صمد بهرنگی و بهروز دهقانی مطرح کرده، واقعیتی غیرقابل انکار است، حال چه مدنظر، رهروان مشی چریکی باشند، و چه آنها که «سیاسی کار» بودند، و حتی تا به روزگار کنونی، امثال زنده یاد فرزاد کمانگر که بر خلاف اعلامیه ی دروغ پژاک بعد از مرگش، عضو پژاک نبود هرچند برادرش عضو پژاک بود، گواهی بر این حقیقت هستند. فرزاد کمانگر معلمی «سیاسی کار» بود و بیگناه اعدام شد، و تا پای چوبه ی دار، صداقت و شرافت بی نظیری را از خود به یادگار گذاشت که از جمله در نامه های واپسین روزهایش از زندان می توان، مشاهده کرد.

 

اما موضوع کتاب «چه باید کرد»، در دو اثر چرنیشفسکی و لنین با این عنوان، که در نوشته ی مورد اشاره از خانم اشرف دهقانی مطرح شده اند. لنین کتاب خود را زمانی نوشته که دیگر ناردونیک نبود و مدتی بود که مارکسیست شده بود و اثر خود را برای سازماندهی حزب سوسیال دموکرات روسیه که او عضوش شده و بنیانگذارش پلخانف بود، تألیف کرد. در واقع نارودنیک ها جنبشی دهقانی بودند که کارهای تروریستی می کردند و بسیاری از روشنفکران و نویسندگان آن زمان روسیه هوادارشان بودند و به آنها بعنوان قهرمانان خود می نگریستند؛ اما لنین پس از بریدن از آنها، صریحاً تروریسم را رد کرده است و تا پایان عمر همیشه مخالف تروریسم بود و در حقیقت یک گروه تروریستی که بخشی از اپوزیسیون روسیه در دوران تزار بودند، بعد از انقلاب اکتبر، لنین را ترور کردند و از همان زخم، لنین پس از مدتی جان سپرد، و نام آن گروه نیز «اس آر های چپ» بود. منظور اینکه لنین در زمان تألیف «چه باید کرد»، کاملاً از هرگونه مشی چریکی بریده بود و ممکن است تعجب انگیز باشد که چرا برای کتاب خود عنوانی را برگزیده که عنوان کتاب چرنیشفسکی از رهبران پیشین نارودنیک بود. دلیل این امر فقط احترام به یک انقلابی تاریخ روسیه نبود. در واقع اگر با دقت به کتاب «چه باید کرد» لنین توجه کنیم، دو بخش دارد. یک بخش کتاب در مورد مخالفت با «اکونومیسم» در جنبش کارگری است که به معنی تقلیل دادن مبارزات کارگران به مبارزات سندیکالیستی است، و در آن بخش نقد زیادی به برنشتاین از رهبران آنروز سوسیال دموکراسی اروپا می کند. آنچه لنین در آن بخش از «چه باید کرد» نوشته، نظرِ کسانی در چپ سوسیال دموکراسی اروپا نیز بود، و در واقع نتیجه ی نقد آنچه او «اکونومیسم» خوانده، تعدیلی در سیاستهای سوسیال دموکراسی اروپا شد که تا به امروز آن نتیجه، در همه احزاب سوسیالیستی اروپایی قابل مشاهده است، و همه ی آن احزاب کارشان محدود به فعالیتهای اتحادیه ای نیست، و در قدرت سیاسی یا شریک هستند و یا در انتخاباتهای ادواری، کل قدرت سیاسی را کسب می کنند. اما در کتاب «چه باید کرد» لنین، موضوع دیگری مطرح شده که در آثار سوسیالیستهای اروپایی به ندرت می بینیم و آنهم تشکیلات «سازمان انقلابیون حرفه ای» است که در واقع از تجربه ی لنین در تشکیلات نارودنیکها حاصل شده، هرچند اساساً خیلی کم در «چه باید کرد» به نارودنیکها اشاره ای دارد، با این حال عنوان کتابش که کتاب چرنیشفسکی را تداعی می کند و حتی نام بردن از چرنیشفسکی، این واقعیت را نشان می دهد. در آثار مارکس و انگلس شاید به استثنای چند نوشته ی انگلس در مورد تشکیلاتهای 400 سال مقاومت در ایرلند، به ندرت چنین بحثهایی دیده می شود. دلیل مهم بودن چنین بحثی در روسیه، واقعیت دیکتاتوری شدید در روسیه بود که حتی گروه های «سیاسی کار» نمی توانستند نظیر اروپا، فعالیت های علنی کنند و در نتیجه رهبری آنها نیز نمی توانست مثل رهبری احزاب اروپایی کار کند و مجبور بودند که سازماندهی مخفی نه تنها برای اداره ی تشکیلات بلکه برای نیازهای مالی و عضو گیری و کل رهبری مبارزات، ایجاد کنند. آن تشکیلات را لنین در «چه باید کرد»، «سازمان انقلابیون حرفه ای» نامیده که آموخته شده از تجربه ی نارودنیک های روسیه بود. جالب است که همچنان بعد از بیش از یک قرن که از تألیف «چه باید کرد» لنین می گذرد، و به رغم همه ی انتقادات از بسیاری عملکردهای جنایتکارانه ی لنین بعد از انقلاب اکتبر، این اثر نه تنها در میان مارکسیستها بلکه در میان گروه های مختلف اپوزیسیون در کشورهای استبدادی، مورد توجه فعالین سیاسی قرار دارد.

 

به امید جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران،

 

سام قندچی

IRANSCOPE.COM
http://www.ghandchi.com

بیست و هشتم شهریور ماه 1398
Sept 19, 2019

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

برای حزب جمهوریخواهان سکولار دموکرات و آینده نگر ایران
https://sites.google.com/site/futuristparty

 

 

SEARCH