Sam Ghandchiسام قندچي سکولار دموکراسی ایدئولوژی نیست؛ اما..
سام قندچی

http://www.ghandchi.com/2197-secular-democracy-ideology.htm

 

secular-democracy-ideology

 

پنج سال پیش گفت و گویی را در مورد اصطلاح "سکولار دموکراسی" با گروهی اسلامی بنام "ســـازمان مـــوحدین آزادیخـــواه ایـــران" داشتم که در واقع به نوعی موضوع مورد بحث در این نوشتار است هرچند بیشتر بر داستان "دموکراسی اسلامی" متمرکز شد (1). شاید امروز که احزابی نظیر حزب سکولار دموکرات ایرانیان (2) به وجود آمده اند، ضرر نداشته باشد درباره این موضوع مجدداً بحث شود. درست است که عده ای به "سکولاریسم فلسفی" معتقدند که در واقع عبارت دیگری برای "آتئیسم" یعنی یک ایدئولوژی مشخص است، اما همانطور که آقای دکتر اسماعیل نوری علا (3) که به همراه آقایان حسن اعتمادی (4)، منوچهر یزدیان (5) و شماری از همرهانشان از بنیانگذاران حزب سکولار دموکرات ایرانیان هستند، بارها به تفصیل بحث کرده، منظورِ آن حزب، و مهستان جنبش سکولار دموکراسی ایران (6)، که یکماه دیگر کنگره خود را در فرانکفورت (7) برگزار می کنند، سکولاریسم فلسفی نبوده و هدف سکولاریسم سیاسی است، و در متن پیشنهادی برای قانون اساسی جدید ایران آینده از سوی مهستان که پیش نویس آن توسط خانم دکتر نیره انصاری (8) نوشته شده، منعکس است. اما سکولاریسم سیاسی به سادگی، امروز قابل تعریف است چرا که جوامع بخش اعظم جهان از جمله اروپای غربی و آمریکای شمالی اینگونه زندگی می کنند، یعنی حکومت و مذهب از یکدیگر جدا است، به عبارت دیگر آنچه را که در "بیانیه جدایی کامل حکومت و مذهب در ایران" (9) دو سال پیش جمعی از سکولار دموکراتهای ایران بمثاله هدف خود، اعلام کردند، واقعیت زندگی آن جوامع است. از نظر تئوریک نیز جان رالز (10) به دقت در کتاب یک تئوری عدالت نشان می دهد که امروز در همه این جوامع دیگر مبانی این دیدگاه نیازی به تئوری جامع لیبرالیسم کانت ندارد و می تواند بصورت یک تمپلیت (الگو) در نظر گرفته شود که صرفنظر از هر ایدئولوژی و مذهب، قابل استفاده است. حالا آیا ما در جامعه ایران نیز می توانیم همین حرف را بگوییم. واقعیت تلخ این است که نه تنها در عرصه قوه قضاییه تکامل سکولار جامعه ایران حتی پیش از به قدرت رسیدن رژیم ضدجمهوریت اسلامی بسیار ضعیف بود، بلکه در پی ایجاد رژیم اسلامی، در 40 سال گذشته در همه عرصه های زندگی و دولت، سکولاریسم به شدت ضربه خورده است، در نتیجه طرح مشخص سکولار دموکراسی در ایران به نوعی نظیر ترویج یک ایدئولوژی می نماید، هرچند ایدئولوژی نیست. با یک دانشمند آمریکایی ایرانی تبار حرف می زدم که به هیچ موضوعی به شکل فناتیک نگاه نمی کند و اصطلاح سکولار را به معنی وسیع کلمه توصیف خود می داند و نه با هیچ مذهبی مسأله دارد و نه با هیچ ایدئولوژی. شاید این حرف را در مورد اکثر مردم در جوامع باز و آزاد می شود گفت. در واقع تلقی دانشمند مورد اشاره از جامعه و دولت و زندگی، تجسم ایده آل سکولاردموکراسی است اما آیا در جامعه ای که تحت فاشیسم هیتلری بود می شد به اینگونه بود، آیا امثال البرت انیشتین که نه سیاسی بودند و نه مذهبی، مجبور نشدند که حرکتی سیاسی انجام دهند و برای دفاع از حق وجود مذهب اجدادی خود هم صدایشان را بلند کنند تا آنجا که زمان تأسیس دولت اسرائیل به انیشتین پیشنهاد شد که رییس جمهور اسراییل شود هرچند او گفت که ترجیح می دهد وقتش را روی معادلات ریاضی و فیزیک، صرف کند، با اینکه در دوران جنگ جهانی دوم بطور هدفمند برای دستیابی به سکولار دموکراسی فعالیت کرد، کاری که ممکن است ایدئولوژیک خوانده شود، اما نیست، همانگونه که تلاشهای روشنگری در دوران کانت، گرچه ایدئولوژیک نبود، اما بسیار هدفمند بود و بر مبانی سیستم جامع لیبرالیسم کانت، استوار بود. آیا نمیشود کسی بگوید این "اما" که در عنوان این نوشتار طرح شد، برای حکومت کامل مذاهب و ایدئولوژی ها نیز صادق است یعنی اگر جامعه ای هر مذهب یا هر ایدئولوژی را بطور کامل بپذیرد، به همینگونه برایش "نرمال" می شود. متأسفانه این حرف درست نیست چون تسلط کامل هر مذهب یا ایدئولوژی به معنی حذف بقیه مذاهب و ایدئولوژی ها خواهد بود در حالیکه برای سکولار دموکراسی، برعکس، تسلط کامل به معنی آزادی همه مذاهب و ایدئولوژی ها است و جوامع اروپای غربی و آمریکای شمالی چند قرن است که این حقیقت را ثابت کرده اند، و البته تشکیلاتهایی نظیر حزب سکولار دموکرات ایرانیان و مهستان جنبش سکولار دموکراسی ایران از همین حالا برای جلوگیری از بازتولید استبداد در ایران (10)، برنامه ریزی کرده اند که در شماره ششم فصلنامه گیتی مداری حزب سکولار دموکرات ایرانیان که چند روز پیش منتشر شد، انعکاس یافته است (11). در پایان لازم به یادآوری است که حتی امروز پس از گذشت چند قرن از توسعه جوامع سکولار و دموکراتیک در اروپای غربی و آمریکای شمالی، هنوز درصد بسیار کمی از جامعه کسانی هستند که کاملاً غیرمذهبی و غیر ایدئولوژیک باشند، اما اکثریت قریب به اتفاق مردم سکولاریسم و دموکراسی را بعنوان روش زندگی در جوامع خود پذیرفته اند.

 

به امید جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران

سام قندچی

IRANSCOPE.COM
http://www.ghandchi.com

پانزدهم مرداد ماه 1397
 August 6, 2018

 

پانویس:

 

1. آيا پسوند سکولار نظير پسوند اسلامی است؟
http://www.ghandchi.com/762-secular-suffix.htm

 

2. درباره حزب سکولار دموکرات ایرانیان

https://goo.gl/22wBEV

About Iranian Secular Democratic Party

https://goo.gl/2rE4ZX

 

3. دکتر اسماعیل نوری علا

https://goo.gl/z8Et3N

 

4. آقای حسن اعتمادی

https://goo.gl/f5Rz65

 

5. آقای منوچهر یزدیان

https://goo.gl/tT82Ad

 

6. مهستان: اتحاد جمهوریت خواهانِ سکولار، دموکرات و آینده نگر
http://isdmovement.com/2018/0518/051818/051818-Sam-Ghandchi-Re-Mehestan.htm 
http://www.ghandchi.com/2048-mehestan-e-jomhouritkhahan.htm

 

7. ششمین کنگره سالانه سکولار دموکراتها در 22 و 23 سپتامبر 2018 در فرانکفورت

http://isdmovement.com/Congress.htm 

 

8. دکتر نیره انصاری

https://goo.gl/a3v6zs

 

9. بیانیهء جدایی کامل حکومت و مذهب در ایران
http://isdmovement.com/Ghandchi-Bayanieh.htm

 

10. بعد از دموکراسی، چگونه از بازتولید استبداد در ایران جلوگیری کنیم
http://www.ghandchi.com/2191-regeneration-of-a-tyranny.htm

http://isdmovement.com/Gitimadari/Gitimadari-Nr-6.pdf#page=38 
After Democracy, How to Prevent Regeneration of a Tyranny in Iran
http://www.ghandchi.com/2191-regeneration-of-a-tyranny-english.htm

 

11. شماره ششم فصلنامه گیتی مداری حزب سکولار دموکرات ایرانیان

http://isdmovement.com/Gitimadari/Gitimadari-Nr-6.pdf

 

 

 

 

 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

 

 

 

SEARCH