Sam Ghandchiسام قندچي چند نتیجه از پژوهشی در مورد پلورالیسم - ویرایش دوم
سام قندچی
http://www.ghandchi.com/2061-pazhoohesh-e-pluralism.htm

 

aristotle-pluralism 
 

" انسان هائی که فقط به ذات طبیعت توجه دارند، از این اندیشه به دورند که چیزی مفرد در جهان هست، چرا که به ندرت فکر میکنند که این جهان در خود مفرد است، اما هر سیاره، هر ستاره، خود جهانی است نظیر این یکی. آنها دلیل برای قبول نه تنها کثرت در نوع در این جهان، بلکه حتی برای کثرت جهان ها می یابند. خدا، طبیعت، و منطق بر ضد آن متحدند." از جان دان  1572-1631 به نقل از استیون دیک در کتاب کثرت جهان ها

 

استبدادی که اسلامگرایان بعد از انقلاب 57 در ایران حکمفرما کردند و دیدن دیکتاتوری در ویتنام، این سؤال را برای هم نسل هایم مطرح کرد که از کجا معلوم اگر خود و جریاناتی که ما به آن دلبسته ایم به قدرت برسیم، بدتر نکنیم. در همین راستا بیش از پیش مونیسم مارکسیستی مورد نقد قرار گرفت. در سال 1982 وقتی از ایران به آمریکا برگشتم دو رساله "اندیشه مارکسیستی و مونیسم -یکتاگرائی" و "پلورالیسم در اندیشه غرب - کثرت گرائی" (1) را به رشته تحریر درآوردم و آنهم به زبان انگلیسی چون موضوع بحث فراسوی ایران بود و لازم بود بحثها در سطح بین المللی مطرح شود.  آنزمان دوست عزیزی می خواست مرا به جمعی از پژوهشگران ایرانی در برکلی معرفی کند و پرسید که اصلِ نیازِ کارِ تحقیقاتی را چه می بینم که به آنها بگوید؟ گفتم پلورالیسم!

 

گرچه همکاری همه نیروهای سیاسی تلاشی ارجمند است، اما از نظر فلسفی اصلِ بحثِ پلورالیسم تحمل نظرات دیگر نیست. در واقع بحث اساساً سیاسی نیست. موضوع بر سر درک ما از حقیقت است. آیا حقیقت یکتا است یا کثرت دارد و آیا در حالت اول می تواند آگاهی ما از حقیقت نیز کثرت داشته باشد. در حالت دوم چطور؟ این نقطه آغازی بود برای پژوهشی مفصل تر در مورد پلورالیسم (2).

 

حالا فرض کنیم کسی بیاید و بگوید دست دادن مرد و زن باعث حاملگی زن می شود. آیا می شود به دلیل اذعان به پلورالیسم به چنین نظری همانقدر اعتبار داد که به نظریه علمی کروموزم ها و لقاح در بیولوژی! در اینجاست که کثرت را به شکلی سرند می کنیم و اصطلاح فلسفی تیغ اوکام در فلسفه قرون وسطی که فیلسوفی به همان نام مطرح کرده، چنین هدفی را دنبال میکند وقتی توضیح ساده تر به پیچیده تر ترجیح داده می شود. در مقدمه ای بر رساله پلورالیسم ارسطو تلاش شده فراتر از این مثال رفته و گفتمان کشف حقیقت با اذعان به کثرت آن، پی جویی شود (3).

 

کنکاش بیشتر نشان می دهد که به پلورالیسم نمی توان بدون سکولاریسم دست یافت چرا که چنین کاری یعنی از پیش با رجحان حقیقت به تصور مذهبی معین، راه را بر کثرت حقیقت سد کرده ایم. به همین دلیل نیز پایه گذاران دنیای نو در آمریکا به رغم احترام به مذهب و آزادی مذهب، سکولاریسم را مبنا قرار دادند تا دستیابی به پلورالیسم ممکن شود (4) و حتی دو قرن پیش از آنان، دکارت مبنای علم نوین را نه بر ایدئولوژی یا مذهبی معین، بلکه بر متدی تازه قرار داد (5) و بعد از او نیز همین روش در مورد گفتمان پلورالیسم توسط فیلسوفانی نظیر لایبنیتس (6) و برتراند راسل دنبال شد (7).


به امید
جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران

سام قندچی، ناشر و سردبیر ایرانسکوپ
http://www.iranscope.com
http://www.ghandchi.com
سی و یکم اردیبهشت ماه 1397
May 21, 2018

*ویرایش نخست این مقاله در هفتم ژانویه 2016 منتشر شد.
 

پانویس:

 

1. اندیشه مارکسیستی و مونیسم -یکتاگرائی - ویرایش دوم
http://www.ghandchi.com/2055-Marxism.htm
Marxist Thought & Monism - Second Edition
http://www.ghandchi.com/2055-MarxismEng.htm

پلورالیسم در اندیشه غرب - کثرت گرائی
http://www.ghandchi.com/301-Pluralism.htm
Pluralism in the Western Thought
http://www.ghandchi.com/301-PluralismEng.htm

 

2. تأملی فلسفی: خردگرائی و آینده نگری
http://www.ghandchi.com/508-falsafe.htm

 

3. آینده نگری و پلورالیسم ارسطو
http://www.ghandchi.com/440-Aristotle.htm
Futurism and Aristotle's Pluralism
http://www.ghandchi.com/440-AristotleEng.htm

 

4. سکولاریسم چیست؟
http://www.ghandchi.com/302-Secularism.htm
What is Secularism
http://www.ghandchi.com/302-SecularismEng.htm

 

5. دکارت و لائیکات (مردم عادی غیر روحانی یا غیرمتخصص)
http://www.ghandchi.com/397-Descartes.htm
Descartes and Laity
http://www.ghandchi.com/397-DescartesEng.htm

 

6. مونادهای لایبنیتس و سی. پی. اچ جوادی
http://www.ghandchi.com/394-MonadsCPH.htm
Leibniz's Monads and Javadi's CPH
http://www.ghandchi.com/394-MonadsCPHEng.htm

 

7. پلورالیسم و اتمیسم منطقی راسل
http://www.ghandchi.com/447-RussellPluralism.htm
Pluralism and Russell's Logical Atomism
http://www.ghandchi.com/447-RussellPluralismEng.htm

 

 

 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

 

 

 

SEARCH