Sam Ghandchiسام قندچي تکامل خاتمی از توکویل تا مدرس
سام قندچی

http://www.ghandchi.com/2060-mohammad-khatami.htm

 

mohammad-khatami

 

روز گذشته مطلبی را از سید محمد خاتمی می خواندم که هوش از سرم برد (1)؛ این حرفها آنهم وقتیکه که در دی ماه 1396 یعنی کمتر از 6 ماه پیش مردم خواست خود را در خیابانهای ایران به روشنی برای حکومتی سکولار و دموکراتیک، فریاد زدند (2)؛ تازه همین یک هفته پیش رژیم ضدجمهوریتِ اسلامی در کازرون تظاهرات مردم را که برسر مشکلی محلی بود، به خاک و خون کشید (3) و هم اکنون نیز کشور بسوی اعتصاب و تظاهرات سراسری در همدردی با مردم کازرون می رود. حالا در چنین شرایطی وقتی کسی بیاید و رژیم مذهبی را پس از مشاهده اینهمه جنایت در 40 سال گذشته تطهیر کند، باید جایزه نوبل بگیرد البته نمی دانم در چه رشته ای! زمانی آقای خاتمی از توکویل می گفت که کاتولیکی مؤمن و مروج سکولاریسم آمریکا نه تنها در موطن خود فرانسه بلکه در دنیا بود، و معتقد بود که به نفع مذهبش است که سکولاریسم از نوع آمریکایی در اروپا هم برقرار شود و در نوشتاری که سالها پیش در مورد جمهوری آینده نگر به رشته تحریر در آوردم نام آقای محمد خاتمی ذکر شده، هرچند آن زمان هم ایشان هیچگاه به سکولاریسم نرسید و فقط از الکسی دو توکویل نام می برد، و در نوشتار این قلم در آنروز نیز به این موضوع برخورد شده است (4). اما امروز آقای خاتمی دیگر از توکویل نمی گوید و در جمع معلمان سخنان خود را با این عبارت از سید حسن مدرس شروع می کند که "دین ما عین سیاست ما و سیاست ما عین دیانت ماست" (5)، سخنی که بهترین بیان دشمنی با سکولاریسم است. البته آقای خاتمی دو موضوع "سیاست" و "حکومت" را با هم اشتباه می کند و این اشتباه را بسیاری از سکولارهای ایران هم می کنند که اصل بحث در اینجا نیست و سالها پیش در نوشتار "سکولاریسم چییست" به تفصیل توضیح داده شده است (6). اما در سخنرانی تازه خود، آقای خاتمی ضدیت امثال سید حسن مدرس را با سکولاریسم، با طرح بحثهای سنت آگوستین در مسیحیت می خواهد توجیه کند. آقای محمد خاتمی می گوید:

 

"آگوستین، فیلسوف متأله مسیحی و قدیس بزرگ قرون اولیه میلادی، کتابی به نام شهر خدا دارد که شهر زمین را از شهر خدا متمایز می‌کند و رسالت کلیسا و دین و مسیح را هدایت به سوی شهر خدا می‌داند و معتقد است شهر زمین بر عهده قیصر و حاکمان زمینی است. البته از تعابیر آگوستین هم می توان استنباط کرد که دیدگاه او به معنای بی‌توجهی به زندگی این‌جهانی نبوده است. وی [آقای خاتمی] با اشاره به فرقه هایی که به تعبیر فارابی، اهل مدینه جاهله هستند، بیان کرد: مدینه جاهله، مدینه نامطلوب است و اهل آن می‌گویند درک زندگی حقیقی و درک خیر حقیقی مستلزم ترک زندگی طبیعی است و حتی می گویند دنیا را کنار بگذارید و حیات طبیعی را ترک کنید برای اینکه حیات طیبه را درک کنید. عده‌ای از صوفیان این طور فکر می‌کنند که این نظر غلطی است. این دیدگاه هم در مسیحیت و هم در اسلام وجود دارد و اگر دین را این طور ببینیم باز با سیاست نسبتی ندارد و فضیلت، ترک سیاست و زندگی این دنیاست و آنچه مربوط به این دنیاست." (7)

 

در اینجا به سخن ایشان درباره صوفیان نمی خواهم بپردازم که برخورد رژیم ضد جمهوریتِ اسلامیِ مورد حمایت ایشان با دراویش، دیگر بحث فلسفی نیست و بهتر بود آقای خاتمی از دراویشی نظیر محمد ثلاث می گفت که در یک قدمی اعدام است (8). اما بحث قدیس آگوستین همان اشکالی را دارد که نظرات آقای خاتمی. در همان زمانِ طرح "شهر خدا" و "شهر زمین" در بحث گناه وقتی از قدیس آگوستین سؤال می شود که آیا دوشیزگانی که در حمله گاتها به روم مورد تجاوز قرار گرفته اند به دلیل از دست دادن پرده بکارت خود مرتکب گناه شده اند، او نمی داند چه پاسخ دهد و در آخر می گوید که دوشیزگی در ذهن است و نه در جسم و وقتی لذتی در تجاوزی که به آنها شده نبرده اند مرتکب گناهی  نشده اند (9). جالب است که قدیس آگوستین که سید محمد خاتمی از او نقل قول می آورد پیش از گرویدن به مسیحیت پیرو مذهب مانی پیامبر ایرانی بود که شر و خیر را دو پدیده جدا از هم تلقی می کرد و این پیشینه باعث بود که بسیاری از تضادهایی را که خود در تفسیر مسیحیت دیده، خواسته است با ابداع چنین بحثهای به اصطلاح منطقی پاسخ دهد.  بله مسیحیت هم در دوران رژیمهای تئوکراتیک همین مشکلات اسلام را داشت با این تفاوت که اروپا بیش از پنچ قرن پیش گرفتار مصیبت حکومت مذهبی بود و خود قدیس آگوستین 1600 سال پیش زندگی می کرد، و ما امروز در قرن بیست و یکم شاهد سنگسار و حمله کوکلاکس کلان اسلامی به بی حجابها در خیابانهای ایران (10) و این بحثهای بیهوده توسط اصلاح طلبان برای توجیه ادامه رژیم مذهبی در ایران هستیم.

به امید جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران

 

سام قندچی، ناشر و سردبير ایرانسکوپ

http://www.iranscope.com

http://www.ghandchi.com 
سی و یکم اردیبهشت ماه 1397
May 21, 2018

 

 

پانویس:

 

1. سید محمد خاتمی: نمی‌شود که حکومت استبدادی و دیکتاتوری همه حق را داشته باشد و طرف مقابل فقط اطاعت کند یا بمیرد

http://www.ghandchi.com/khatami-05-2018.htm

 

2. فرض کنیم خیزش 96 همین فردا متوقف شود، هفتم دی ماه 96 همچنان نقطه عطف جنبش ضد اسلامگرایی خواهد ماند
http://www.ghandchi.com/1855-noghte-atf.htm 
http://isdmovement.com/Index-All/2018/0118/011018.htm 
خیزش 96 گفتمان مرکزی جامعه ایران را عوض کرده است
http://www.ghandchi.com/1938-enghelabe21iran.htm 
شمارهء پنجم گيتی مداری نشريهء حزب سکولار دموکرات ايرانيان
http://ghandchi.com/gitimadari5.htm

 

3. چرا کازرون به خاک و خون کشیده شد
http://www.ghandchi.com/2050-kazeroon.htm

 

4. ایران-جمهوری آینده نگر-ویرایش سوم
http://www.ghandchi.com/411-FuturistRepublic.htm 
Iran-Futurist Republic-Third Edition
http://www.ghandchi.com/411-FuturistRepublicEng.htm

 

5. سید محمد خاتمی: نمی‌شود که حکومت استبدادی و دیکتاتوری همه حق را داشته باشد و طرف مقابل فقط اطاعت کند یا بمیرد

http://www.ghandchi.com/khatami-05-2018.htm

 

6. سکولاریسم چیست؟
http://www.ghandchi.com/302-Secularism.htm
What is Secularism
http://www.ghandchi.com/302-SecularismEng.htm

 

7. سید محمد خاتمی: نمی‌شود که حکومت استبدادی و دیکتاتوری همه حق را داشته باشد و طرف مقابل فقط اطاعت کند یا بمیرد

http://www.ghandchi.com/khatami-05-2018.htm

 

8. محمد ثلاث فوراً محاکمه می شود اما مأموران ناجا به رغم ارتکاب قتلهای ناشی از خشونت پلیس آزادند
http://www.ghandchi.com/1969-mohammad-salas.htm

 

9. Stop Stoning the Women in Iran
http://www.ghandchi.com/27-Stoning.htm

 

10. درک عمق فاجعه تحمیل حجاب توسط کوکلاکس کلان اسلامی و ماجرای زهرا خانم چراغی
http://www.ghandchi.com/2051-hejaabe-ejbaari.htm    


 

 

 


متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

 

 

 

SEARCH