Sam Ghandchiسام قندچيجامعه بدون کار یا مشاغل تازه
سام قندچی
http://www.ghandchi.com/1107-workless-society-or-new-jobs.htm  
 

Workless Society or New Jobs
http://www.ghandchi.com/1107-workless-society-or-new-jobs-english.htm

 

در 40 سال اخیر با پیشرفت ابزار هوشمند از یکسو (1) و کوچک شدن مداوم سکتور صنعتی در اقتصادهای پیشرفته آمریکا و اروپا، این پرسش مطرح شده که آیا مردمی که در این کشورها زندگی می کنند باید خود را با جامعه ای بدون کار تطبیق دهند یا که لازم است دنبال کار در سکتورهای اقتصادی نو باشند. دولت رفاه که در اوائل سالهای 1930 در اطریش مطرح شد بعدها توسط بسیاری از کشورهای اروپایی بعنوان طرح مکمل درآمد برای جامعه ای پذیرفته شد که اساساً بر تولید صنعتی متکی بود. با کوچکتر شدن سکتور صنعتی در اقتصاد، دولت رفاه بطور مداوم منبع مالی خود را از دست داده است. همچنین با افزایش انتقال تولید صنعتی به چین و هندوستان و اتوماسیون بی سابقه تولید در سطح جهانی، هر مدلی از عدالت اجتماعی که بر تولید صنعتی متکی است کارائی خود را در آمریکا و اروپا از دست داده است.

 

کشاورزی بزرگترین سکتور اقتصادی در جوامع ماقبل صنعتی بود. تولید کارخانه ای برای دو قرن نقش مشابهی را در اقتصادهای صنعتی ایفا کرد. اقتصادهای نو قادر نبوده اند سکتور تولیدی تازه ای ایجاد کنند که قابل مقایسه با اندازه هیچیک از این دو سکتور کشاورزی و صنعت در اقتصادهای گذشته باشد. پروسه کردن اطلاعات و نه مواد فیزیکی، به استثناً بحران سال 2001 (2)، سکتور رشدیابنده ای در همه اقتصادهای پیشرفته بوده اما اندازه آن قابل مقایسه با کشاورزی و تولید کارخانه ای در اقتصادهای ماقبل صنعتی و صنعتی در گذشته نیست، و همچنین این سکتور خودش از همه بیزنس های عادی به اصطلاح آجر و ملاتی در اقتصادهای قدیمی بیشتر در معرض اتوماسیون قرار دارد. عرصه هایی نظیر بیولوژی از طریق ژنتیک به حجم فعالیتهای اقتصادی پروسه کردن اطلاعات افزوده است اما برعکس انتظار آینده نگر ها در 30 سال پیش، بیوتکنولوژی کار آفرین نبوده و اندازه این بخش اقتصادی نیز در مقایسه با استفاده های دیگر از پروسه کردن اطلاعات و تکنولوژی کامپیوتر، بسیار کوچک است. همین حرف را در مورد ننوتکنولوژی، تکنولوژی ارتباطات، سفرهای فضایی و دیگر عرصه های ایجاد شده توسط تکنولوژی های نو می توان گفت. خدماتی نظیر بهداشت و آموزش و پرورش نیز آن رشد عظیمی را که 30 سال پیش انتظار می رفت، نشان نداده اند. در عرصه خدمات، بیزینس های خرده فروشی و مالی رشد نسبتاً بیشتری داشته اند. حتی اندازه سرمایه گذاری در ارتش های جهان هم در اقتصادهای فراصنعتی بطور نسبی تقلیل پیدا کرده است. در مقایسه عرصه هایی که شاید به سختی بتوان سکتور تولیدی قلمداد کرد، نظیر ورزش و تفریحات، بطور مداوم رشد داشته و شغل ایجاد کرده اند.

 

بنظر می رسد با ورود ما به قرن بیست و یکم، وعده های برای جامعه بدون کار بر مبنای کارخانه های اتوماتیک و هوش مصنوعی تحقق نیافته و گرچه جوامع پیشرفته ممکن است در اروپا بیش از آمریکا نیازهای اولیه انسانها را فراهم کنند اما کار همچنان در مرکز فعالیت بشر برای ایجاد درآمد در آینده قابل پیش بینی خواهد ماند، هرچند کاری که اساساً وجود دارد در تولیدی نظیر کشاورزی و صنعت نبوده و در عرصه هایی نظیر پروسه کردن اطلاعات، خرده فروشی و ورزش دیده می شود که به معنی اخص کلمه تولید یا خدمات نیستند. با درک این واقعیت، دولت ها و افراد حقیقی شاید لازم باشد در عرصه هایی امکانات خود را به کار گیرند که قادر شوند در مقیاس گلوبال رقابت کنند نه آنکه دل به کورنوکوپیایی ببندند که قرار است جامعه بدون کار از آن تغذیه شود. واقعیت موجود ربطی به این ندارد که شخص مدل منفعت روشنبینانه فردی رالزی را در اقتصادی سرمایه داری دنبال کند یا که هوادار سوسیالیسم باشد، معضل بسیار اساسی تر است، یعنی تا آنجا که به منبع درآمد برای انسانها مربوط می شود، همچنان کار این نقش را ایفا می کند، هرچند مشاغل تازه ممکن است بیشتر به کار بازی کننده بسکتبال یا کارمند وال مارت یا برنامه نویس کامپیوتر شبیه باشند تا کارگر صنعتی. در این اقتصاد نو، اهمیت ارزش ویژه بیشتر قابل تمیز است که 30 سال پیش مورد بحث قرار گرفت (3). و مشکل عدالت اجتماعی در اقتصاد نو که لازم است مورد توجه قرار گیرد بطور ساده مرتبط به ساختاری حقوقی است که اجازه می دهد برنده هر آنچه را به اصطلاح روی میز است، تصاحب کند (4).

 

به امید جمهوری آینده نگر دموکراتیک و سکولار در ایران

سام قندچی، ناشر و سردبیر ایرانسکوپ

http://iranscope.blogspot.com
http://www.iranscope.com

http://www.ghandchi.com
بیست و هفتم بهمن ماه 1394
February 16, 2016


پانویس:

 

1. ابزار هوشمند: شالوده تمدني نوين
http://www.ghandchi.com/353-IntelligentTools.htm


Intelligent Tools: The Cornerstone of a New Civilization
http://www.ghandchi.com/353-IntelligentToolsEng.htm

 

2. درباره بحران 2001
http://www.ghandchi.com/341-Crisis.htm


About 2001 Crisis
http://www.ghandchi.com/341-CrisisEng.htm

 

3. یک تئوری ارزش ویژه
http://www.ghandchi.com/297-uniqueness.htm


A Theory of Uniqueness Value
http://www.ghandchi.com/297-uniquenessEng.htm

 

4.   آقای پیکتی، اینکه برنده همه چیز را تصاحب می کند مسأله است
http://www.ghandchi.com/835-piketty-winnertakeall.htm


Mr. Piketty, Winner-Take-All is the Problem
http://www.ghandchi.com/835-piketty-winnertakeall-english.htm

 

 

متون برگزیده
http://featured.ghandchi.com

 

SEARCH